DEHB nedir? DEHB bir beyin hastalığıdır. İşlevselliğe ve gelişime ket vuran dikkat eksikliği ve/veya hiperaktivite – dürtüselliktir.

DEHB eğlence, heyecan ve maceranın diğer adıdır.

1) DEHB nedir? DEHB ne demek

Dikkat eksikliği bireyin meşguliyetinden uzaklaşması, sebatkarlık göstermemesi, odağında tutmakta zorlanması, düzensiz olmasıdır. Bu sayılan zorluklar anlayış eksikliğinden ve meydan okumadan gerçekleşmez.

Dikkat eksiliği belirtileri

  • Kolayca gereksiz düşünce ve duyularla dikkatin dağılması
  • Ayrıntıları gözden kaçırmak
  • Dikkatsizlikten kaynaklanan hatalar yapmak
  • Talimatları takip etmekte güçlük
  • Dikkat gerektiren oyunlarda kenara çekilerek uzaklaşmak
  • Dikkat gerektiren görevleri sonlandıramamak
  • Okul gereçleri, cüzdan, anahtarlık, gözlük, cep telefonu vb. sürekli kaybetmek
  • Günlük aktiviteleri yerine getirememek; telefona dönmek, randevuları takip etmek vb.
  • Basit hatalar yapmak
  • Başkalarını dinlemede güçlük çekmek
  • Sürekli olarak yapılan aktiviteyi değiştirmek

Hiperaktivite nedir?

Hiperaktivite bireyin uygun olmayan durumlarda da durmadan haraket etmesi ya da aşırı düzeyde huzursuz olması, yerinde duramaması ve konuşması durumudur.

Hiperaktivite belirtileri

  • Kıpır kıpır yerinde duramamak
  • Yerinde oturamama
  • Uygun olmayan durumlarda koşma, tırmanma
  • Sessiz bir şekilde bir hobi ile uğraşamamak
  • Hiç durmadan konuşmak, konuşurken sıra beklememek
  • Düşünmeden haraket etmek
  • Başkalarının sözünü bölmek
  • Tehlike algısında azalma ya da yitirme
  • Tehlikeli araba kullanmak

Dürtüsellik nedir? 

Dürtüsellik bireyin sonunu düşünmeden aceleci haraketlerde bulunmasıdır. Dürtü kontrolü yaşayan insanlar çevrelerini rahatsız edebilir. Uzun dönemli rahatsızlıklar yaratabilecek davranışlarda bulunabilirler.

Söyleyeceklerimi önceden düşünmek istemiyorum. Bende herkes gibi sürpriz yaşamak istiyorum biraz sonra ağzımdan çıkacaklardan.

2) DEHB nedir? – DEHB belirtileri nelerdir?

DEHB’li bireylerde dikkat bozukluğu, hiperaktivite ve dürtüsellik bulgularından birine ya da bir kaçına sahip olabilirler.

Sırların benimle güven içinde. Çünkü yüksek ihtimalle dinlemiyordum.

3) DEHB tanısı nasıl konur?

Lisanslı psikiyatrist ya da psikologlar tarafından DEHB tanısı konabilir. DEHB tanısı erken yaşlarda konulabilir. Çocuklar DEHB olduklarını gösteren davranışlarda bulunurlar. Giderek davranışları daha da belirgin hale gelir. Bir çok çocuk okula başladıklarında 6-12 yaşları arasında iken DEHB tanısı konur.

Çocuğun fiziksel bir incelemeden geçmesi ile var olabilecek olan diğer rahatsızlıklar elenmiş olur. Çocuğunuz ve sizinle görüşme yapılır. Rapor tutulur.

4) DEHB görülme oranları nedir?

Okul çağındaki çocukların yaklaşık %2-5 inde görülür DEHB. DEHB çok farklı zeka seviyeleri olan çocuklarda görülebilir. Ama zeka düzeyi düşük bireylerde görülme oranı daha fazladır.

DEHB bulguları genellikle yaş ile birlikte düzelme gösterir. Fakat yinede yetişkinlerde DEHB’nin izlerine rastlanır. DEHB tanısını konulan çocukların yüzde 15’i 25 yaşına ulaştıklarında hala tüm DEHB bulgularını muhafaza etmiş olurlar. Yüzde 65’inde ise hala günlük davranışlarını etkileyen bulgular devam eder.

5) DEHB’nin nedenleri nelerdir?

  • Genetik faktörler
  • Hamilelik sırasında sigara içmek, alkol ya da uyuşturucu madde kullanımı
  • Hamilelik sırasında toksik maddelere maruz kalmak
  • Erken doğum
  • Düşük doğum ağırlığı
  • Çok erken yaşta kurşun gibi çevresel toksinlere maruz kalmak
  • Beyin hasarları

Başkalarının bütün gün düşündüğünden çok daha fazlasını kahvaltıya kadar düşünürüm ben.

6) DEHB tedavisinde kullanılan ilaçlar?

DEHB tedavisi – DEHB ilaçları nelerdir?

  • DEHB ilaçlarında doğru olanı ve dozajı bulmak önemlidir. Küçük dozajlarla başlanıp uygun miktar ayarlanır. DEHB ilaçları kullanan bireyler doktor gözetiminde kalmalıdırlar.
  • DEHB ilaçları kalıcı çözüm sağlamazlar. DEHB bulgularının etkilerini azaltırlar.
  • DEHB ilaçları hiperaktiviteyi ve dürtüselliği azaltır.
  • Odaklanmayı kolaylaştırabilir.
  • Fiziksel koordinasyonu artırabilir.
  • DEHB ilaçlarının bazıları her gün alınır. Bazıları ise sadece okula gidilen günlerde alınır. Arada tedaviye ara verilerek halen ilaca gerek duyulup duyulmadığı değerlendirilebilir uzmanlar tarafından.

DEHB ilaçlar – Uyarıcı ilaçlar

  • DEHB’de en çok kullanılan ilaç uyarıcılardır. Hiperaktivite tedavisinde uyarıcı kullanmak kulağa saçma gelebilir. Fakat uyarıcılar faydalı olurlar. Çünkü düşünme ve dikkat toplamada önemli rol oynayan beyinde bulunan dopamin ve nörepinefrin hormonları üzerinde etkili olurlar.
  • Uyarıcıların muhtemel yan etkileri. Uyarıcılar mutlaka doktor kontrolünde alınmalıdır. Gereğinden yüksek oranda alınırlarsa kan basıncını ve nabzı yükseltebilirler. Kaygı bozuklukları, kalp hastalıkları, karaciğeri veya böbrekleriyle ilgili problemleri olanlar özen göstermelidir.

DEHB ilaçlar – Uyarıcı olmayan ilaçlar

Uyarıcı olmayan DEHB ilaçları daha uzun süre gerektirir faydalı olabilmek için. DEHB hastalarına odaklanmalarında ve dürtüselliklerinde faydalı olur. Uyarıcı olmayan ilaçlar, uyarıcılar fayda etmediğinde, yan etkileri görüldüğünde başvurulabilir. Uyarıcılarla birlikte de verilebilir.

7) DEHB tedavisi Psikoterapi

DEHB tedavisi Aile terapisi

Aile terapisi DEHB hastanısının diğer aile bireyleriyle olan ilişkilerini düzenlemede destek verebilir. Ailenin DEHB hastasının rahatsız edici davranışlarıyla daha etkin bir şekilde baş etmelerine yardımcı olur.

DEHB tedavisi Bilişsel davranışçı terapi

  • DEHB hastalarının günlük yaşamlarını organize etmelerine, karmaşık duygularıyla baş etmelerine yardımcı olur. DEHB hastalarının davranışlarını gözlemler, öfkelerini ve davranışlarını kontrol etmelerine yardımcı olurlar.
  • Bilişsel davranışçı terapi tekniklerinden pekiştireç kullanarak arzu edilen davranışlar desteklenebilir. Sosyal kabiliyetler geliştirilebilir. Pekiştireç sisteminde arzu edilen davranışlar hemen ödüllendirilir. Arzu edilmeyen davranışlar ise görmezden gelinir ya da farklı bir yöne çevrilir.

DEHB tedavisi – Psikoeğitim

  • DEHB olan bireyler ebeveynlerinden, ailelerinden ve öğretmenlerinden anlayışa ve desteğe ihtiyaç duyarlar.
  • Çocuğa bir teşhis konuluncaya kadar geçen sürede aile oldukça yıpranmış olabilir. Ailede çocuğa karşı bir öfke birikmiş olabilir. Aile bireylerinin sahip olduğu negatif duygulardan kurtulmaları için yardıma ihtiyaçları olur. Ruh sağlığı uzmanları DEHB’nin bireyi ve yakınlarını nasıl etkilediği konusunda eğitim verebilirler.

DEHB tedavisi  – Kendi kendine yardım grupları

Kendi kendine yardım grupları ile aileler bir araya gelerek problemlerini ve endişelerini paylaşabilirler.

İlginizi çekebilir: Psikoterapi nedir?

8) DEHB hastalarında beslenme nasıl olmalı?

DEHB’li çocuklar sağlıklı ve dengeli beslenmelidir. Doktorunuzla danışmadan bazı yiyecekleri beslenmesinden çıkarmayın.

Aileler bazı yiyeyeceklerin çocuklarının davranışlarını kötüye götürdüğünü fark edebilirler. Örneğin; şeker, gıda boyaları, katkılı gıdalar ve kafeyinin hiperaktiviteyi artırdığı söylenir. Bazı insanlarda glütenli (ekmekte bulunur) ya da kazeinli (sütte bulunur) yiyeceklerin hiperaktiviteyi artırdığını iddia ederler.

DEHB’li bireylerle yapılan bazı araştırmalar omega-3 ve omega-6 yağ asitlerinin yardımcı olduğunu göstermiştir. Fakat bu araştırmalar yüksek oranda bir kanıta sahip değiller.

En önemlisi çocuğunuzla ilgili gözlemler yapmanız ve bunları doktorunuzla paylaşmanızdır.

9) DEHB’li çocukları olan ailelere öneriler

  • Bir rutine, programa bağlı kalmak. Bu rutine kalkış saati, yemekler, ev ödevleri, dışarıda oynama, ev içi aktiviteler ve uyuma vakti dahil olur.
  • Çocuğunuz için hazırladığınız programı bir yerde asılı tutun.
  • Oyuncaklarını, kıyafetleri, okul gereçlerini, çantasını düzenli bir şekilde yerinde tutun.
  • Çocuğunuza okul ödevlerini bir yere yazmanın önemini öğretin.
  • Açık ve tutarlı olun.
  • Kurallara uyduğunda ödüllendirin. DEHB’li çocuklar genellikle eleştirilirler. Bu nedenle davranışlarının övülmesine de ihtiyaç duyarlar.
  • Çocuğunuzun yediklerine dikkat edin
  • Erken müdahalede bulunun
  • Düzenli egzersiz yapmak iyi gelebilir

10) DEHB olan ünlüler kimlerdir?

DEHB olan ünlüler arasında sporcular, akademisyenler, sanatçılar gibi bir çok alanda başarılı olmuş olanlar vardır. DEHB olan ünlüler bu hastalara ve ailelere ilham ve motivasyon verebilir.

DEHB olan ünlüler arasında şunlar sıralanabilir;

  • Albert Einstein
  • Jim Carrey
  • Michael Jordan
  • John F. Kennedy
  • Jim Caviezel
  • Ryan Goslin
  • Paris Hilton
  • Adam Levine
  • Howie Mandel
  • Justin Timberlake
  • Will Smith
  • Walt Disney
  • Ed Hallowell (Harvard’da ADHD alanında uzmanlaşmış bir profesör)

11) DEHB dernekleri

ADHD World Federation [DEHB Dünya Federasyonu]

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite ve Özel Öğrenme Güçlüğü Derneği

DEHB nedir adlı bu yazıya eklemek istedikleriniz varsa lütfen paylaşın.

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın.
Lütfen buraya adınızı yazın.