DEHB nedir? DEHB bir beyin hastalığıdır. İşlevselliğe ve gelişime ket vuran dikkat eksikliği ve/veya hiperaktivite – dürtüselliktir.

DEHB eğlence, heyecan ve maceranın diğer adıdır.

1) DEHB nedir? DEHB ne demek

  1. DEHB nedir? – Dikkat eksikliği nedir? 

    • Dikkat eksikliği bireyin meşguliyetinden uzaklaşması, sebatkarlık göstermemesi, odağında tutmakta zorlanması, düzensiz olmasıdır. Bu sayılan zorluklar anlayış eksikliğinden ve meydan okumadan gerçekleşmez.
    • Dikkat eksiliği belirtileri

      • Kolayca gereksiz düşünce ve duyularla dikkatin dağılması
      • Ayrıntıları gözden kaçırmak
      • Dikkatsizlikten kaynaklanan hatalar yapmak
      • Talimatları takip etmekte güçlük
      • Dikkat gerektiren oyunlarda kenara çekilerek uzaklaşmak
      • Dikkat gerektiren görevleri sonlandıramamak
      • Okul gereçleri, cüzdan, anahtarlık, gözlük, cep telefonu vb. sürekli kaybetmek
      • Günlük aktiviteleri yerine getirememek; telefona dönmek, randevuları takip etmek vb.
      • Basit hatalar yapmak
      • Başkalarını dinlemede güçlük çekmek
      • Sürekli olarak yapılan aktiviteyi değiştirmek
  2. DEHB nedir? – Hiperaktivite nedir?

    • Hiperaktivite bireyin uygun olmayan durumlardada durmadan haraket etmesi yada aşırı düzeyde huzursuz olması yada konuşması. Aşırı düzeyde yerinde duramamaya ve başkalarını sürekli aktivite ile insanları yıpratmak.
    • Hiperaktivite belirtileri

      • Kıpır kıpır yerinde duramamak
      • Yerinde oturamama
      • Uygun olmayan durumlarda koşma, tırmanma
      • Sessiz bir şekilde bir hobi ile uğraşamamak
      • Hiç durmadan konuşmak, konuşurken sıra beklememek
      • Düşünmeden haraket etmek
      • Başkalarının sözünü bölmek
      • Tehlike algısında azalma yada yitirme
      • Tehlikeli araba kullanmak
  3. DEHB nedir? – Dürtüsellik nedir? 

    • Dürtüsellik bireyin sonunu düşünmeden aceleci haraketlerde bulunmasıdır. Dürtü kontrolü yaşayan insanlar çevrelerini rahatsız edebilir. Uzun dönemli rahatsızlıklar yaratabilecek davranışlarda bulunabilirler.

Söyleyeceklerimi önceden düşünmek istemiyorum. Bende herkes gibi sürpriz yaşamak istiyorum biraz sonra ağzımdan çıkacaklardan.

2) DEHB nedir? – DEHB belirtileri nelerdir?

DEHB’li bireylerde dikkat bozukluğu, hiperaktivite ve dürtüsellik bulgularından birine yada bir kaçına sahip olabilirler.

Sırların benimle güven içinde. Çünkü yüksek ihtimalle dinlemiyordum.

3) DEHB tanısı nasıl konur?

Lisanslı psikiyatrist yada psikologlar tarafından DEHB tanısı konabilir.

DEHB tanısı erken yaşlarda konulabilir. Çocuklar DEHB olduklarını gösteren davranışlarda bulunurlar. Giderek davranışları daha da belirgin hale gelir. Bir çok çocuk okula başladıklarında 6-12 yaşları arasında iken DEHB tanısı konur.

Çocuğun fiziksel bir incelemeden geçmesi ile var olabilecek olan diğer rahatsızlıklar elenmiş olur. Çocuğunuz ve sizinle görüşme yapılır. Rapor tutulur.

4) DEHB görülme oranları nedir?

Okul çağındaki çocukların yaklaşık %2-5 inde görülür DEHB.

DEHB çok farklı zeka seviyeleri olan çocuklarda görülebilir. Ama zeka düzeyi düşük bireylerde görülme oranı daha fazladır.

DEHB bulgularını genellikle yaş ile birlikte düzelme gösterir. Fakat yinede yetişkinlerde DEHB’nin izlerine rastlanır. DEHB tanısını konulan çocukların yüzde 15’i 25 yaşına ulaştıklarında hala tüm DEHB bulgularını saklamış olurlar. Yüzde 65’inde ise hala günlük davranışlarını etkileyen bulgular devam etmiştir.

5) DEHB nedenleri nelerdir?

  • Genler
  • Hamilelik sırasında sigara içmek, alkol yada uyuşturucu madde kullanımı
  • Hamilelik sırasında toksik maddelere maruz kalmak
  • Erken doğum
  • Düşük doğum ağırlığı
  • Çok erken yaşta kurşun gibi çevresel toksinlere maruz kalmak
  • Beyin hasarları

Başkalarının bütün gün düşündüğünden çok daha fazlasını kahvaltıya kadar düşünürüm ben.

6) DEHB tedavisi nasıl yapılır? – İlaç

  1. DEHB tedavisi – DEHB ilaçları nelerdir?

    • DEHB ilaçlarında doğru olanı ve dozajı bulmak önemlidir. Küçük dozajlarla başlanıp uygun miktar ayarlanır. DEHB ilaçları kullanan bireyler doktor gözleminde kalmalıdırlar.
    • DEHB ilaçları kalıcı çözüm sağlamazlar. DEHB bulgularının etkilerini azaltırlar.
    • DEHB ilaçları hiperaktiviteyi ve dürtüselliği azaltır.
    • Odaklanmayı kolaylaştırabilir.
    • Fiziksel koordinasyonu artırabilir.
    • DEHB ilaçlarının bazıları her gün alınır. Bazıları ise sadece okula gidilen günlerde alınır. Arada tedaviye ara verilerek halen ilaca gerek duyulup duyulmadığı değerlendirilebilir uzmanlar tarafından.
  2. DEHB ilaçlar – Uyarıcı ilaçlar

    • DEHB’de en çok kullanılan ilaç uyarıcılardır. Hiperaktivite tedavisinde uyarıcı kullanmak kulağa saçma gelebilir. Fakat uyarıcılar faydalı olurlar. Çünkü düşünme ve dikkat toplamada önemli rol oynayan beyinde bulunan dopamin ve nörepinefrin hormonları üzerinde etkili olurlar.
    • Uyarıcıların muhtemel yan etkileri

      • Uyarıcılar mutlaka doktor kontrolünde alınmalıdır. Gereğinden yüksek oranda alınırlarsa kan basıncını ve nabzı yükselterek kaygı gib psikolojik rahatsızlıklara sebep olabilirler. Kalp hastalıkları olan, karaciğeri, böbrekleriyle ilgili problemler yaşayan, kaygı bozuklukları olan bireyler özen göstermelidir uyarıcı kullanımında.
  3. DEHB ilaçlar – Uyarıcı olmayan ilaçlar

    • Uyarıcı olmayan DEHB ilaçları daha uzun süre gerektirir faydalı olabilmek için. DEHB hastalarına odaklanmalarında ve dürtüselliklerinde onlara faydalı olur. Uyarıcı olmayan ilaçlar, uyarıcılar fayda etmediğinde, yan etkileri görüldüğünde başvurulabilir. Uyarıcılarla birlikte de alınıyor olabilir.

7) DEHB tedavisi – Psikoterapi

  1. DEHB tedavisi Aile terapisi

    • Aile terapisi DEHB hastanısının diğer aile bireyleriyle olan ilişkilerini düzenlemede destek verebilir. Ailenin DEHB hastasının rahatsız edici davranışlarıyla daha etkin bir şekilde baş etmelerine yardımcı olur.
  2. DEHB tedavisi Bilişsel davranışçı terapi

    • DEHB hastalarının günlük yaşamlarını organize etmelerine, karmaşık duygularıyla baş etmelerine yardımcı olur. DEHB hastaları davranışlarını gözlemler, öfkelerini ve davranışlarını kontrol etmelerine yardımcı olur.
    • Bilişsel davranışçı terapi tekniklerinden pekiştireç kullanarak arzu edilen davranışlar desteklenebilir. Sosyal kabiliyetler geliştirilebilir. Pekiştireç sisteminde arzu edilen davranışlar hemen ödüllendirilir. Arzu edilmeyen davranışlar ise görmezden gelinir yada farklı bir yöne çevrilir.
  3. DEHB tedavisi – Psikoeğitim

    • DEHB olan bireyler ebeveynlerinden, ailelerinden ve öğretmenlerinden anlayışa ve desteğe ihtiyaç duyarlar.
    • Çocuğa bir teşhis konuluncaya kadar geçen sürede aile oldukça yıpranmış olabilir. Ailede çocuğa karşı bir öfke birikmiş olabilir. Aile bireylerinin sahip olduğu negatif duygulardan kurtulmaları için yardıma ihtiyaçları olur. Ruh sağlığı uzmanları DEHB’nin bireyi ve yakınlarını nasıl etkilediği konusunda eğitim verebilirler.
  4. Kendi kendine yardım grupları

    • Kendi kendine yardım grupları ile aileler bir araya gelerek problemlerini ve endişelerini paylaşabilirler.

İlginizi çekebilir: Psikoterapi nedir?

8) DEHB hastalarında beslenme nasıl olmalı?

DEHB’li çocuklar sağlıklı ve dengeli beslenmelidir. Doktorunuzla danışmadan bazı yiyecekleri beslenmesinden çıkarmayın.

Aileler bazı yiyeyeceklerin çocuklarının davranışlarını kötüye götürdüğünü fark edebilirler. Örneğin; şeker, gıda boyaları, katkılı gıdalar ve kafeyinin hiperaktiviteyi artırdığı söylenir. Bazı insanlarda glütenli (ekmekte bulunur) yada kazeinli (sütte bulunur) yiyeceklerin hiperaktiviteyi artırdığını iddia ederler.

DEHB’li bireylerle yapılan bazı araştırmalar omega-3 ve omega-6 yağ asitlerinin yardımcı olduğunu göstermiştir. Fakat bu araştırmalar yüksek oranda bir kanıta sahip değiller.

En önemlisi çocuğunuzla ilgili gözlemler yapmanız ve bunları doktorunuzla paylaşmanızdır.

9) DEHB’li çocukları olan ailelere öneriler

  • Bir rutine, programa bağlı kalmak. Bu rutine kalkış saati, yemekler, ev ödevleri, dışarıda oynama, ev içi aktiviteler ve uyuma vakti dahil olur.
  • Çocuğunuz için hazırladığınız programı bir yerde asılı tutmak.
  • Oyuncaklarını, kıyafetleri, okul gereçlerini, çantasını düzenli bir şekilde yerinde tutun.
  • Çocuğunuza okul ödevlerini bir yere yazmanın önemini öğretin.
  • Açık ve tutarlı olun.
  • Kurallara uyduğunda ödüllendirin. DEHB’li çocuklar genellikle eleştirilirler. Bu nedenle davranışlarının övülmesine de ihtiyaç duyarlar.
  • Çocuğunuzun yediklerine dikkat edin
  • Erken müdahalede bulunun
  • Düzenli egzersiz yapmak

Dağınık bir masanın karışık bir beyni yansıttığını söylüyorlar. Öyleyse boş bir masa neyi yansıtır.

10) DEHB olan ünlüler kimlerdir?

DEHB olan ünlüler arasında sporcular, akademisyenler, sanatçılar gibi bir çok alanda başarılı olmuş olanlar vardır. DEHB olan ünlüler bu hastalara ve ailelere ilham ve motivasyon verebilir.

DEHB olan ünlüler arasında şunlar sıralanabilir;

  • Albert Einstein
  • Jim Carrey
  • Michael Jordan
  • John F. Kennedy
  • Jim Caviezel
  • Ryan Goslin
  • Paris Hilton
  • Adam Levine
  • Howie Mandel
  • Justin Timberlake
  • Will Smith
  • Walt Disney
  • Ed Hallowell (Harvard’da ADHD alanında uzmanlaşmış bir profesör)

11) DEHB derneği

ADHD World Federation [DEHB Dünya Federasyonu]

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite ve Özel Öğrenme Güçlüğü Derneği

DEHB nedir adlı bu yazıya eklemek istedikleriniz varsa lütfen paylaşın.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın.
Lütfen buraya adınızı yazın.