Sosyal zeka ve duygusal zeka başarının akademik zekadan daha iyi bir belirleyicisi olabilir.

Giderek daha fazla insan kabuğuma çekilmek istiyorum başkalarıyla olmak beni mutsuz kılıyor diyorlar. Bu görüşü savunanların sayısı göz ardı edilemeyecek kadar çok. Sartre “Cehennem başkalarıdır” demiştir. Oysaki psikolojik ihtiyaçlarımızdan biridir insanlarla tanışmak, ilişki kurmak ve bir arada vakit geçirmek.

Yalnızlık psikoloji alanındaki en kötü kavramlardan biridir. Hatta psikolojik bir virüs olarak görülebilir. Yalnızlık psikolojik hastalıklara davetiye çıkarır. Psikologlar olarak hiç kimseye yalnız kalarak daha iyi olursun, insanlardan uzak dur diyemiyoruz. Böyle insanlara şunlar söylenebilir. Herkese karşı çok samimi olmanız değil önemli olan. Herkesle ilişki içine girmek yerine nitelikli ve kaliteli ilişkiler içinde yer alın. İyi insanlar bulup onları kaybetmemek için çabalayın.

İlginizi çekebilir: Yalnızlık psikolojisi

Sosyal Zeka nedir?

Sekiz farklı zeka türü bulunmaktadır. Bunlardan biri olan sosyal zeka başarılı bir şekilde ilişkiler kurabilme ve sosyal çevrelerde yol alabilme yeteneğidir. Daniel Goleman’a göre beyinlerimiz diğer beyinlerle ilişki kurabilmek üzere yaratılmışlardır.

Sosyal zeka ve duygusal zeka iç içe geçmiş iki kavramdır. Sosyal zekası yüksek olan bireyler insan sarrafı olarak da nitelendirilirler kültürümüzde.

Zeka ya da IQ büyük ölçüde doğuştan gelir. Sosyal zeka ise büyük oranda öğrenilerek kazanılır. Bu nedenle gelişime oldukça açıktır.

Sosyal zeka düzeyinizi öğrenebileceğiniz ölçekler bulunmaktadır. Akademik zekayı ölçer gibi sosyal zeka seviyemizide ölçebiliyoruz. Sosyal zekanın gelişmesinde önemli katkıları bulunan bilim adamı Daniel Golemandır. Goleman duygusal zeka alanında yaptığı çalışmaları ile tanınmaktadır.

Sosyal zeka nelerden oluşur?

  1. Konuşmada akıcılık ve konuşma yetenekleri. Bir çok farklı insanla muhabbet edebilirler.
  2. Sosyal kuralları, adap erkan bilirler. Farklı sosyal rollerde nasıl tavır takınmaları gerektiğini bilirler. İnsanlarla olan ilişkilerinde nelere dikkat etmeleri gerektiği kavrarlar. Bu nedenle sofistike ve bilge görünürler.
  3. İyi dinleme yetenekleri. Sosyal zekası yüksek bireylerin yüksek dinleme yetenekleri vardır. Onlarla konuşan bireyler kendilerini iyi bir bağ kurmuş hissederler.
  4. Başkalarını daha iyi okurlar. Çok iyi gözlemlerler insanları. Karşı taraftakini daha iyi okuyabilmek için davranışlarını ve tavırlarını düzenlerler.
  5. Sosyal öz-yeterlik. Farklı sosyal rollere girme kabiliyetine sahiptirler.

Yüksek sosyal zekaya sahip bireylerin sahip olduğu avantajlar nelerdir?

Zeka bir noktaya kadar mutluluğun belirleyicilerinden biridir. Fakat en mutlu insanlara baktığımızda en zeki insanlar olmadıklarını görüyoruz. En başarılı insanlarda en zeki insanlar değiller. Aynı şekilde dünyanın en zengin insanları arasında da değiller dünyanın en zeki insanları. Çünkü başarıyı sadece akademik zeka belirlemiyor. Buradan yola çıkarak duygusal zeka ve sosyal zeka keşfedildi diyebiliriz. Ustaca yaşamamızı belirleyecek olan en büyük etmenlerden bazılarıdır sosyal ve duygusal zeka düzeyimiz.

Sosyal zeka hem işimiz de hem de ilişkilerimizde bizim için oldukça faydalı olarak başarıya götürür.

Sosyal zekası yüksek olan bireyler depresyona daha az yakalanırlar. Sosyal zeka arttıkça mutluluk düzeyide artar.

Derin doyurucu ilişkilere sahip olan insanlar yaşamda oldukça önemli olan sosyal desteğe sahip olurlar.

Duygusal ve sosyal zekanın başarıya olan etkisinin akademik zekadan daha yüksek olduğu iddia edilmektedir. Şöyle düşünün iş başvurusuna iki kişi geliyor. Bunlardan bir tanesi dışa dönük, canlı, enerjik ve neşeli ama vasat normal bir zekaya sahip. Diğeri ise daha üstün zekaya sahip, fakat donuk iletişim kurmuyor ve çok içine kapanık. Hangisini tercih ederdiniz? Elbette sorunun cevabı işin niteliğine göre değişir. Bu işin bilgisayar başında çalışması gereken yalnız başına bir insanla halkla ilişkilerde çalışması gereken arasında elbette farklılıklar olacaktır.

Sosyal zekası yüksek olan bireylerin özellikleri

  • Sosyal zekası yüksek olan bireyler dışa dönüktürler.
  • Topluluk içerisinde popüler aranan kişiler olurlar.
  • Canlı ve enerjiktirler.
  • İnsanlara enerji ve mutluluk verirler. Liderlik özellikleri yüksektir.
  • İkna kabiliyetleri yüksektir.
  • Başkalarının ihtiyaçlarını ve isteklerini çabuk farkederler.
  • Empati sosyal zekanın alt boyutlarından biridir. Empati başkalarını anlama ve anladığını fark ettirme olarak tanımlanabilir. Bir başka tanımı ise kendini başkalarının yerine koymaktır. Empati çatışmayı azaltır.
  • İçten olmak zekanın alt boyutlarından biridir. İçten olan insanlara güvenmek daha kolay olur.
  • Ruh sağlığı problemlerinin çoğunun temelinde kişilerarası ilişki problemler yatar. Terapide de konuşulan konular döner dolaşır ilişkilere gelir. Kişiler arası ilişkileri düzelttiğimizde bireyin ruh sağlığı da düzelebilir.

Kimi insanlar geldikleri yeri memnun eder, kimileri ise gittikleri yeri. – Oscar Wilde

Sosyal zekaya sahip olmanın negatif yanları olabilir mi?

Sosyal zekası yüksek olanlar çok ustaca yalan söyleyebilirler. İnsanları rahatlıkla kandırabilirler. Manipüle edebilirler. Kendi çıkarları için diğerlerini kullanabilirler. Çünkü karşılarındaki insanın neye ihtiyacı olduğunu, neyin eksikliğini hissettiğini iyi bilirler. Onun ne istediğini bilir ve ona istediğini verirler. Böylelikle insanları manipüle edebilirler. Kişi sosyal zekasını olumlu ya da yoksa olumsuz yönde kullanabilir. Bu bireyin ahlaki duruşu ve karakteri ile alakalıdır. 

Kimler daha yüksek sosyal zekaya sahiptir?

Bazı meslek gruplarının sosyal zekası daha yüksektir. Örneğin; esnaflar insan sarrafı olarak bilinirler. İçeriye giren müşterinin satın alıp almayacağını kapıdan girerken anlarlar.

Maalesef psikopat olan bazı bireylerinde sosyal zekası yüksek olabilir. Bu bireyler çok daha kolay diğer insanları kullanabilirler.

Riggio, R. E. What is social intelligence? Why Does it Matter.

Bu yazıda Doc. Dr. Tayfun Doğan‘ın Pozitif Psikoloji Konuşmaları: Duygusal ve Sosyal Zeka adlı konuşmasından yararlanılmıştır.

1 Yorum

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın.
Lütfen buraya adınızı yazın.