Psikodinamik yaklaşım, psikanaliz, psikanalitik yaklaşım, psikoterapi, psikiyatri, psikanalist, psikopat… Birbirine yakın bunlarca terimin kafanızı karıştırıyor olması normal. Umarım bu yazı biraz olsun açıklık getirir.

Psikodinamik Yaklaşım

1) Psikodinamik yaklaşım nedir?

Psikodinamik yaklaşım Sigmund Freud ve Josef Breuer tarafından Viyana’da kurulmuştur. İkili çalışmalarına 1890’larda başlamıştır. O yılların koşullarında Sigmund Freud dürtü kuramı, saldırganlık ve cinsellik hakkındaki iddiaları ile çok tepki toplamıştır. Hala da çok ciddi eleştiriler almaktadır. Eleştirilere rağmen psikodinamik yaklaşım sonraki yıllarda hızla Avrupa’nın değişik ülkelerine ve Amerika’ya yayılmıştır. İleriki yıllarda gelişen diğer terapi yöntemleriyle popülerliği bir nebze azalmaya başlamıştır. Fakat Sigmund Freud’un ortaya koyduğu fikirler bugün çocuk gelişimi ve psikolojik hastalıklar hakkındaki anlayışımızı büyük ölçüde değiştirmiştir. Bununla kalmayıp edebiyat, sosyoloji gibi diğer alanlarda da etkili olmuştur.

Psikodinamik yaklaşımdan sonra ikinci yol denilen bilişsel davranışçı terapi yaklaşımı ve üçüncü yol olarak anılan hümanist yaklaşım gelmiştir. Daha sonra ilişkilerin bireyin ruh sağlığı üzerindeki öneminin anlaşılmasıyla sistemik aile terapisi yaklaşımı onları takip etmiştir.

Psikodinamik yaklaşımın temelinde bilinç dışı konsepti ve kişiliğin alt boyutları olan id, ego ve süperego yatar.

Psikodinamik yaklaşımda insan kişiliğinin bilinçdışı ve bilinçli faktörlerin birbirleriyle olan ilişkisinden meydana geldiğine inanılır.

Psikodinamik yaklaşımda amaç bilinç dışına bastırılmış malzemenin (çatışmalar, arzular…) bilinç üstüne çıkarılmasıdır. Böylelikle danışan hayatının kontrolünü kazanabilir. Yani ortaya çıkarmaktır amaç. Bireyin kendisinin farkında olmadığı bastırdığı arzularla, çatışmalarla yüzleşmesi ve bunlarla makul bir şekilde baş etmeyi öğrenmesidir amaç.

İnsan görmediği düşmanıyla savaşamaz. – Sigmund Freud

Psikodinamik yaklaşım geçmiş odaklıdır.

Psikodinamik yaklaşım ilişkileri özellikle bireyin psikolojik gelişimini, olgunlaşma sürecini büyük ölçüde etkileyen, çocukluk dönemindeki ilk ilişkileri ön planda tutar. Gelişim evresinde iken negatif tecrübeler yaşayanların, bunları hatırlamasalar bile yetişkin dönemlerindeki ilişkilerini etkilediğine inanılır.

2) Psikodinamik yaklaşıma bağlı başlıca psikoterapi okulları

Sigmund Freud tarafından ortaya konulan psikodinamik yaklaşımın savunucuları arasında zamanla farklılaşmalar, çatışmalar yaşandı. Psikodinamik yaklaşım çatısı altında sayılan yirminin üzerinde farklı oryantasyon bulunmaktadır.

Sigmund Freud kurduğu psikodinamik yaklaşımın büyükbabası gibidir. Her ailede olduğu gibi, aileye yeni katılan üyeler, ayrılıp kendi evine taşınanlar, boşananlar ve birleşenler olmuştur. Aralarındaki farlılıklar psikanalitik kuramın temelleriyle ilişkilidir. Farklı psikodinamik yaklaşıma bağlı psikoterapi metodları Freud’un fikirlerinden bazılarını geliştirmiş, bazılarına önem vermiş ya da önemsiz kılmıştır. Başlıcaları şunlardır;

  • Bireysel Psikoloji            Alfred Adler
  • Analitik Psikoloji             Carl Jung
  • Benlik Psikolojisi             Heinz Kohut
  • Lacan’ın Psikanalizi         Jacques Lacan
  • Kişilerarası Psikanaliz      Harry Stack Sullivan

Her ne kadar farklı teoriler geliştirilmiş olsa da psikodinamik yaklaşıma bağlı psikoterapi okullarının hepsinin amacı ortaktır.

Hayatta yapılabilecek en büyük hata çok fazla önlem almaktır. – Alfred Adler

3) Psikodinamik psikoterapi nedir?

Psikodinamik yaklaşımın danışanlara uygulanmasına psikodinamik psikoterapi denir.

  • Psikodinamik psikoterapi psikanalizin çocuğu gibidir.
  • Psikodinamik psikoterapi psikanaliz kadar yoğun değildir.
  • Psikodinamik psikoterapi sürecinde uygulanan toplam seans sayısı daha azdır.
  • Bilinçdışı dinamiklerinin, aktarım ve karşı aktarımın incelenmesi, psikanalizde ki kadar derin olmaz. Bu nedenle psikanalizden daha kısa sürer.
  • Psikanalizle aynı prensiplere bağlıdır. Fakat aktarım ve karşı aktarım süreçleriyle daha az meşgul olur. Danışanda büyük karakter değişikliklerini gerçekleştirmeyi daha az hedefler.
  • Danışanın güncel hayatı ve problemlerinin iç çatışmaları ve duygularıyla olan ilişkileri üzerine geçmişinden daha fazla yoğunlaşır.

Bir insan bir yere bakıyorsa orada ilgilendiği bir şey vardır. Bir insan bir yere hiç bakmıyorsa orada ilgilendiği bir şey kesinlikle vardır. – Sigmund Freud

4) Psikanaliz, psikodinamik yaklaşımın amacı nedir?

Psikanaliz / psikodinamik yaklaşıma göre duygusal problemlere uzun süreli bir çözüm bulmanın yolu problemlerin köküne inmekten geçer. Aksi taktirde bulgular geçici olarak ortadan kaldırılsa da bilinçaltı farklı semptomlarla kendini yineler.

  • Bilinçaltında yatan çatışmaların bilinç üstüne çıkartılması
  • Danışanın kendisine fayda vermeyen davranış biçimleriyle yüzleşmesi, daha sağlıklı bir şekilde hayatının kontrolünü ele alması
  • Sağlıklı ilişkiler kurabilmek
  • Psikosomatik belirtilerin düzelmesi
  • Danışanın kendine güveninin artması ve daha bağımsız olabilmesi
  • Hayata daha iyi adapte olma ve fonksiyonlarda artış
  • Psikolojik hastalıkların belirtilerinin yoğunluğun azalması ya da ortadan kaldırılması

Siz cevaplar bulmaya çalışıyorsunuz, biz ise daha çok soru sormak niyetindeyiz. – Sigmund Freud

5) Psikanalist kimdir? 

Psikanalist kimdir? Psikanaliz ve psikodinamik yaklaşımında psikoterapi eğitimi almış, kendi analizlerinden ve süpervizyon süreçlerinden geçmiş uzmanlardır. 

Psikanalistler dikkatlice danışanlarını dinler. Danışanın serbest çağrışımlarındaki bağlantıların farkına varmaya, bilinçaltında neler olduğunu anlamaya çalışır.

Psikanalistler psikoterapi eğitimleri boyunca yoğun olarak (yüzlerce saat) kendi analizlerini görürler. Bu psikanalitik eğitimi uzun ve masraflı hale getirir. Bu nedenle bir çok psikanalist eğitimci ancak bir kaç öğrenci yetiştirebilir.

Psikanalistler kendi analizleri dışında teorik eğitimler alırlar. Literatür seminerlerinde psikanalitik kuramın temel eserlerini okuyarak tartışırlar. Süpervizyon saatlerinde danışanları hakkında süpervizörlerinden destek alırlar. Klinik vaka sunumlarıyla yaptıkları çalışmaları analiz ederler.

İlginizi çekebilir: Nasıl terapist olunur? 

Zayıf noktalarınızdan güçlü yanlarınız doğacaktır. – Sigmund Freud

6) Psikanaliz nasıl yapılır?

  • Psikanalizde minimum müdahale esastır.
  • Psikanalist arka planda hasta ise ön plandadır.
  • Psikanalistler diğer terapi okullarına mensup terapistlerden çok daha fazla kendileriyle ilgili özel bilgileri gizli tutarlar. Örneğin; hümanist ya da bilişsel davranışçı terapi yaklaşımlarından birine bağlı olan terapist, ailesiyle çekilmiş resmini ofisinde bulundurabilir. Böyle bir uygulama psikodinamik yaklaşımlarda hoş karşılanmaz.
  • Psikodinamik yaklaşımda terapi seanslarının düzenli aralıklarla olması önemlidir.
  • Psikanalist danışanına karşı sabır gösterir. Danışanına uzun bir süre verir açılması için.
  • Psikanalistin ne zaman geri dönüşüm verdiği çok önemlidir. Danışan erken gelen bilinçaltı ile ilgili yorumlara karşı direnç gösterebilir.
  • Danışanın geri bildirimlere nasıl karşılık verdiği –kabul, ret, konuyu değiştirme, konu üzerine düşünme vb.– psikanalist tarafından dikkatle analiz edilir.
  • Psikanalist danışanıyla olan ilişkisinde oluşan aktarım, karşı aktarım ve serbest çağrışımlarındaki sembolik manaları inceler. Danışanın ancak katartik bir tecrübe sonucunda iyileşebileceğine inanılır.
  • Psikodinamik yaklaşım genelde bireysel terapi, çocuk terapisi ya da grup terapisi olarak uygulanır. Psikanalitik aile terapisi çok yaygın değildir.

7) Psikanaliz nasıl yapılır? – Psikanaliz teknikleri

Psikanaliz tekniklerinin bir çoğu psikodinamik yaklaşıma bağlı psikoterapi metodlarının tümünde kullanılır. Verilen önem seviyesi değişiklik gösterebilir.

a) Psikanaliz teknikleri – Serbest Çağrışım

En temel psikanaliz tekniklerinden biridir serbest çağrışım.

Serbest çağrışım danışanın bastırılmış iç çatışmalarını, hislerini, düşüncelerini ortaya çıkarmak için kullanılan bir psikanaliz tekniğidir. Sigmund Freud bu amaçla önceleri hipnoz yöntemini kullanmıştır. Serbest çağrışım yöntemi ile bilinçaltına inilebileceğini tecrübe ettikten sonra hipnozdan uzaklaşmaya başlamıştır.

Danışan fikirlerini, rüyalarını, fantezilerini serbest çağrışım yöntemiyle dile getirir. Psikanalist bunları dikkatli bir şekilde dinleyerek notlar alır. Aradaki bağlantıları görmeye çalışır. Danışanda psikolojik hastalık belirtileri ya da karakter problemlerine sebep olan bilinçaltında yatan çatışmaları tespit etmeye çalışır. Psikanalist danışanın problemlerine çözüm yolları bulunması için zemin hazırlar. Bu süreçte danışan savunma mekanizmalarıyla direnç gösterir.

Danışanın bilinçaltı ortaya çıkmaya başlayınca onlarla baş etmesi ve problemli davranışı değiştirmesi daha kolay olur.

Serbest çağrışım nasıl uygulanır? 

  • Danışan rahat bir konuma geçer. Her ne kadar bunun hep kanepe üzerinde olduğu düşünülse de oturarak da olabilir.
  • Gözler kapalı ya da açık bir konumda olabilir. Bir çok danışan gözleri kapalıyken daha rahat çağrışımlarda bulunabilir.
  • Psikodinamik yaklaşımları benimseyen uzmanlar ofislerinde genellikle danışana ilham verecek tablolar tercih eder onları uygun bir konuma koyarlar.
  • Psikoterapist danışanının içinden gelen her şeyi söyleyebileceğini söyler. Kişinin konuşurken kronolojik olarak konuşması, belirli bir hikayede kalması istenmez.
  • Psikoterapist danışanın söylediklerini not ederek hangi duygu ve düşüncelerin bastırılmış olabileceğini anlamaya çalışır.

Bir çok insanın aklına psikanalitik kuram hatta psikoterapi deyince gelen kanepeye uzanmış danışan görüntüsüdür. Oysaki kanepe sadece psikodinamik yaklaşımda kullanılır. Kanepenin kullanımı giderek psikanalizde de azalıyor.

Neden psikanaliz seanslarında kanepeye uzanılır?

  • Danışan dikkatini meselelerine yoğunlaştırabilir. Psikanalist ile göz göze gelerek dikkatinin dağılması önlenir. Daha rahat iç dünyalarını açabilirler.
  • Uzanmış halde iken danışan daha rahat konumdadır. Ayrıcaçocukluk evresine daha yakın bir konumda olunur. Savunma mekanizmaları güçsüzleşir.
  • Uzandığımızda rüyaya benzer bir hale gireriz. Unuttuğumuz bir çok şeyi daha rahat hatırlarız. Örneğin; duygularımız, anılarımız, derin hislerimiz, fantezilerimiz, kaygılarımız ve özlemlerimiz.
  • Hastanın rahat olması kadar psikanalistin de rahat olması önemli. Danışan kanepeye uzandığında psikanalist de işini daha rahat yapabileceği bir alana kavuşur.

b) Psikanaliz teknikleri – Aktarım nedir?

Aktarım nedir? Aktarım psikanalizde danışanın çocukluğunda öğrenmiş olduğu bağlanma şekilleri ile yeni objeye bağlanmasıdır.

Aktarım nedir? Psikoterapide danışanın terapistine karşı önceki ilişkilerinden getirdiği nefret, öfke, güvensizlik, aşırı bağımlılık ya da hayranlık gibi duyguları taşımasıdır.

Bir kişiden diğer kişiye bastırılmış duyguların ve arzuların aktarılması bilinçaltında gerçekleşir. Bu aktarımlar normaldir ve hayatımızda sürekli karşılaşırız. Fakat aktarım uygunsuz bir şekilde olduğunda zararlı olurlar.

Eğer terepâtik ilişki sağlam bir şekilde oturtulmuşsa danışan ebeveynleriyle, kardeşleriyle ve diğer önemli kişilerle olan ilişkilerini terapistle olan ilişkisine taşır. Psikoterapistle danışanının bu aktarım konusunda görüşmeleri sonucunda danışan güncel hayatında ki ilişkilerini nasıl yanlış olarak algıladığı konusunda içgörü kazanabilir.

İnsanlar daha önceden tanıştıkları birine benzeyen kimselerle tanıştıklarında, bilinçaltında bu kişinin de önceden tanıdıkları kişiye benzeyeceğini düşünürler. Bu şekilde benzer ilişkileri tekrarlarlar.

Aktarım örnekleri

  • Ebeveynlerimize benzer kişilere yakınlaşmamız
  • Çocukluğumuzda sevdiğimiz insanları anımsatanlara daha kolay güveniriz.
  • Eski eşimizi davranışları, görüntüsü, sesiyle hatırlatan çocuklarımızın bize üzüntü verirler.

c) Psikanaliz teknikleri – Karşı aktarım nedir?

Karşı aktarım terapistin danışanına karşı olan duygu aktarımıdır.

Psikanalist de her insan gibi duygularını danışanlarına aktarabilir. Psikanalist karşı aktarımlarını inceleyerek danışanlarının onlarda neleri meydana çıkardığını görebilir. Bunları inceledikten sonra danışanından kendisi hakkında ne düşündüğünü sorabilir.

Terapistteki karşı aktarım duyguları, terapistin kendi analizlerine devam etmesi gerektiğini gösterir. Sigmund Freud karşı aktarım konusunda uyarmış ve üstesinden gelinmesi gerektiğine inanmıştır. Terapistin danışana karşı olan duygu aktarımlarının hangilerinin kendisinden, hangilerinin danışanın aktarımlarından kaynaklandığını bilmesi gerekir.

Rüya bir isteğin gizlice gerçekleşmesidir. – Sigmund Freud

d) Psikodinamik rüya analizleri nasıl yapılır?

Psikodinamik yaklaşımda rüya analizleri önemli bir yer tutar. Psikanalistler danışanların görmüş oldukları rüyalardaki bilinçaltına ait düşünce ve duyguları analiz ederler.

Rüyalar bilinçaltına giden kral yoludur. – Sigmund Freud

Rüyalarımızda bilinçaltımız açık bir şekilde ortaya çıkmaz. Rüyalarımız da bilinçaltımıza sansür koyarız. Analiz ile bu sansürler kaldırılıp bilinçaltına ulaşılmaya çalışılır. Bu yüzden rüyaların bir açık bir de gizli içerikleri olur.

Rüya analizi farklı metotlarla yapılır. Rüyada görülen farklı sembollerin anlamları incelenebilir. Rüyada yer değiştirme, yoğunlaştırma, sembolleştirme ve yerine koyma gibi metotlarla bilinçaltımız gizlenir. İtme/bastırma ve dirençle karşılaşılan rüyalar unutulabilir.

Rüya analizlerinin bilimsel olarak ispatlanmasında ki güçlülüklerden dolayı psikodinamik yaklaşımda giderek önemini yitirmeye başlamıştır.

İlginizi çekebilir: Aile terapisinde kullanılan teknikler 

8) Psikodinamik yaklaşım – Terapi ne kadar uzun sürer?

  • Psikodinamik yaklaşıma genellikle haftada iki ila üç seans olarak uygulanır.
  • Klasik psikanaliz haftada beş seans uygulanır. Bu nedenle en yoğun psikoterapi yaklaşımıdır.
  • Psikanaliz seanslarının toplamı yüzlerce olabilir.
  • Psikodinamik psikoterapi psikanalizden çok daha kısa sürer. Kısa dönemli psikodinamik psikoterapi 25 seans kadar az sürebilir.

9) Psikodinamik yaklaşım – Kimler için uygundur?

  • Derin kökler salmış meselelerini, başkalarıyla nasıl ilişkiler kurduğunu değerlendirmek isteyenler
  • Hayatlarında anlam ve amaç arayan insanlar
  • Psikosomatik şikayetleri olanlar
  • Nevrotik çatışmalar yaşayanlar
  • Fobileri, takıntıları, cinsel problemleri, kişilik problemleri olanlar

Psikanaliz ve psikodinamik yaklaşım iç dünyalarını araştırarak sorunlarının kökenine inmek istemeyen bireyler için önerilmez.

Psikodinamik yaklaşım sorunlarına kısa sürede çözüm arayan bireyler için doğru bir tercih değildir. Kısa süreli psikodinamik psikoterapi metotları dahi çok kısa sürmemektedir.

10) Psikanalitik kuram, psikodinamik yaklaşım -Yöneltilen eleştiriler

  • Psikanaliz ve psikodinamik terapiler oldukça uzun süre alır ve ağır maddi yükümlülük getirirler.
  • Psikodinamik yaklaşım bir çoklarına göre bilimsel temellere dayanmaz.
  • Psikanaliz tekniklerinden olan serbest çağrışım ve rüya tabiri gibi metotlar belirsiz verilere dayanır. Bu nedenle psikanalitik kuramın güçsüz olduğu ve bunlarla bir tedaviye başlanmanın yanlış olduğu iddia edilir.
  • Danışanın çocukluk travmalarından ziyade güncel problemlerinin önemli olduğu savunulur.
  • Psikanalitik kuramın temellerinde Freud’un hastalarıyla olan tecrübeleri yer alır. 19. yüzyılın cinselliği baskıladığı toplumunda yaşayan üst sınıfı temsil eden Avusturyalı bayanlardı bu hastaların çoğu. Bu nedenle psikodinamik yaklaşımın fazlaca cinselliğe vurgu yaptığı iddia edilir.
  • Psikanalitik kuramın doğuşunda Freud’un zengin ailelerde yaptığı gözlemlerin büyük etkisi olduğu için her sosyal tabakadan insana uygun olmadığı düşünülür.
  • Psikodinamik yaklaşımın her kültüre uygulanamayacağı iddia edilir. Örneğin; müslümanlara, doğu toplumlarına, bireyselliğin ön planda olmadığı kültürlere.

11) Psikodinamik yaklaşım Psikoterapi dernekleri

  • IPA Uluslararası Psikanaliz Derneği
  • APsaA Amerikan Psikanalitik Derneği
  • EFPP Avrupa Psikanalitik Psikoterapi Federasyonu
  • İstanbul Murat Şefik Etaner Psikoterapi Eğitim Vakfı – Artık aktif değil
  • İzmir Halime Odağ Psikanaliz ve Psikoterapi Vakfı
  • Istanbul Psikanaliz Dernegi
  • Istanbul Çocuk ve Ergen Psikanalitik Psikoterapi Derneği
  • Istanbul Psikanaliz Eğitim, Araştırma ve Geliştirme Derneği

12) Türkiye’de psikodinamik yaklaşıma katkıda bulunmuş önemli isimler

Tanıdığım kadarıyla Türkiye’de psikodinamik yaklaşımın gelişmesine katkıda bulunmuş isimleri anmak istedim.

  • Prof. Dr. Leyla Zileli
  • Prof. Dr. M. Orhan Öztürk

13) Psikanalitik kuram, psikodinamik yaklaşım – Kitaplar

a) Psikodinamik yaklaşım – Sigmund Freud kitapları

Sigmund Freud. (1962). Cinsiyet Üzerine üç deneme [Three essays on the theory of sexuality] (A. A. Öneş, Çev.): Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (1998). Narsizm üzerine ve Schreber vakası (S. M. Tura & B. Büyükkal, Çev.): Metis.

Sigmund Freud. (1999). Uygarlığın huzursuzluğu [Das Unbehagen in Kultur] (H. Barışcan, Çev.): Metis.

Freud, S. (2001). Haz ilkesinin ötesinde – Ben ve id [Jenseits des Lustprinzips das Ich und das Es] (D. Muradoğlu, Çev.): Metis.

Sigmund Freud. (2006). Psikanaliz ve uygulama [Psychoanalysis and its applications] (A. A. Öneş, Çev.): Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (2010). Çocukta fobinin analizi [Little Hans case] (D. Muradoğlu, Çev.): Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (2011a). Kültürdeki huzursuzluk [Civilization and its discontents] (V. Atayman, Çev.): Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (2011b). Psikanalize giriş: Psikanaliz üzerine [A general introduction to psychoanalysis] (A. A. Öneş, Çev.): Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (2012). Musa ve tektanrılı din [Der Mann Moses und die Monotheistische Religion] (O. Kasap, Çev.): Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (2013). Bir çocukluk nevrozu hikâyesi: Kurt adam vakası [The wolf man] (D. Muradoğlu, Çev.): Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (2014a). Günlük yaşamın psikopatolojisi [Psychopathology of everyday life]: Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (2014b). Rüyaların yorumu [Interpretation of dreams] (D. Muradoğlu, Çev.): Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (2014c). Totem ve tabu [Totem and taboo] (K. Şipal, Çev.): Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (2015a). Amatör psikanalizi [The question of lay analysis] (K. Şipal, Çev.): Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (2015b). Psikanaliz üzerine beş konferans ve psikanalize toplu bakış [Five lectures on psychoanalysis] (K. Şipal, Çev.): Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (2015c). Yanılgılar ve düşler üzerine [The future of an illusions] (K. Şipal, Çev.): Say Yayıncılık.

Sigmund Freud. (2016). Kitle psikolojisi [Mass psychology] (K. Şipal, Çev.): Say Yayıncılık.

b) Psikodinamik yaklaşım – Alfred Adler kitapları

Alfred Adler. (1993). Psikolojik aktivite üstünlük duygusu ve toplumsal ilgi [Superiority and social interest: A collection of letter writings] (B. Çorakçı, Çev.): Say Yayınları.

Alfred Adler. (2008a). Nevroz sorunları [The neurotic constitution] (A. Kılıçlıoğlu, Çev.): Say Yayınları.

Alfred Adler. (2008b). Yaşamsal sorunlar [Problems of living] (K. Şipal, Çev.): Say Yayınları.

Alfred Adler. (2012). Yaşamın anlam ve amacı [What life could mean to you] (K. Şipal, Çev.): Say Yayınları.

Alfred Adler. (2013). Yaşama sanatı [The science of living] (K. Şipal, Çev.): Say Yayınları.

Alfred Adler. (2014). İnsanı tanıma sanatı [Understanding human nature] (K. Şipal, Çev.): Say Yayınları.

Alfred Adler. (2015). Bireysel psikoloji [Individual psychology] (A. Kılıçlıoğlu, Çev.): Say Yayınları.

c) Psikodinamik yaklaşım – Türkçeye çevrilen kaynaklar

Freeman, J. (2009). İnsan ve sembolleri [Man and his symbols] (A. N. Babaloğlu, Çev.): Okuyan Us.

Jung, C. J. (2011). Insan ruhuna yöneliş [Lhomme a la Découverte de Son Ame] (E. Büyükinal, Çev.): Say Yayınları.

Sayar, K. (2003). Kültür ve ruh sağlığı: Küreselleşme koşullarında kültürel psikiyatri: Metis Yayınları.

Stevens, A. (1999). Jung [Jung] (A. Çayır, Çev.): Kaknüs Yayınları.

d) Psikodinamik yaklaşım – Türkçe yazılmış kaynaklar

Arduman, D. (2013). Cinsiyet, cinsel kimlik ve cinsellik: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Arkun, N. (1963). İntiharın psikodinamikleri: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.

Atakay, M. (1999). Sınır Durumlar ve Patolojik Narsisizm: Metis.

Bilen, N. K. (2014). Kardeşi Anla(t)mak: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Büyükkal, B. (2000). Sapıklıklarda ve kişilik bozukluklarında saldırganlık: Metis.

Cengiz, Y. (2015). Acıyan beden: Psikosomatiğe psikanalitik bakışlar: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Erdem, N. (2015). Psikanaliz eğitimi ve sonrası uluslararası psikanaliz yıllığı 2015: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Ertüzün, M. I. (2012). Baba işlevi: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Geçtan, E. (1975). Psikodinamik psikiyatri ve normaldışı davranışlar: Metis.

Geçtan, E. (1988). Psikanaliz ve sonrası: Metis.

Geçtan, E. (1990). Varoluş ve psikiyatri: Metis.

Geçtan, E. (1998). Kimbilir? : Metis.

Geçtan, E. (2002a). Hayat: Metis.

Geçtan, E. (2002b). İnsan olmak: Metis.

İzmir, M. (2015). Lacancı psikanaliz ve karakter çözümleme: İmge.

Parman, T. (2002). Psikanalizi yazmak. 8 cilt: Bağlam.

Parman, T. (2004). Psikanalitik Denemeler: Bağlam.

Psikanaliz buluşmaları. (2005-2014). 8 cilt. Bağlam.

Psikanaliz Yazıları. (2004-2015). 31 cilt. Bağlam.

Saydam, M. B. (1997). Deli dumrul’un bilinci: Metis.

Sunat, H. (2004). Boşluğa açılan kapı: Bağlam.

Taşkıntuna, N., & Korkut, Y. (2012). Düşler, düşlemler ve masallar: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Teber, S. (2013). Bilimsel bir peri masalı: Freud’un aile ve tarihsel romanı: Okuyan Us.

Terbaş , Ö. (2015). Sinema ve psikanaliz 2: Kayıp ve zaman: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Tunaboylu-İkiz, T. (2009). Psikanaliz konuşmalar: Bağlam.

Tura, S. M. (2000). Günümüzde psikoterapi: Metis.

Tura, S. M. (2002). Şeyh ve arzu: Metis.

Psikodinamik yaklaşım ve psikanaliz nedir – Kaynakça

Milton, J., Polmear, C., & Fabricius, J. (2004). Psikanalize kısa bir giriş. London: Sage Publications.

Pennington, A. (2013). Danışmanlık ve Psikoterapi Yaklaşımlarına Öğrenci klavuzu. London: SAGE Publications Ltd.

Psikodinamik yaklaşım hakkında neler düşünüyorsunuz? Eklemek istedikleriniz varsa benimle paylaşabilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın.
Lütfen buraya adınızı yazın.