Kendini affetmek nedir? İnsanın kendisine karşı suçluluk, öfke, pişmanlık duyguları yerine  şefkat, sevgi ve merhamet göstermesidir.

Bireyin kendisini affetmesi başkalarını affetmesinden genellikle daha zordur.

Kendinizi affetmeniz hiç bir şey olmamış gibi davranmanız anlamına gelmiyor. Tam aksine, yaptıklarınızın sonuçlarını kabullendiğinizi gösteriyorsunuz. Ama bu sonuçların kendiniz tarafından oluşturulmuş negatif duygulara yoğunlaşmasına izin vermeyin.

Kendini affetmek yaraların kapanmasına yardımcı olur. Yaralar orada, fakat siz bu yaraların üzerlerindeki kontrolünüzü artırabilirsiniz.

1) Kendini affetmek – İnsanın kendini affetmesi neden güçtür?

Bazıları başkaları ihlalde bulunduğunda yapılan hatayı ve sonuçlarını önemsizleştirme eğilimine gider. Yapılan haksızlıklar için bahaneler bulur. Fakat söz konusu kendisi olduğunda yaptıklarının hiç bir mazeretinin olamayacağını düşünür.

Kendini affetmek başkalarını affetmekten daha güç olabilir. Çünkü 7/24 kendinizle ve düşüncelerinizle berabersiniz. Buna rağmen duygusal olarak güçlü olan bireyler kendilerini ve yaptıkları hataları affetmeliler.

Ahlaki standartlarınızın yüksek olması. İnsanın kendisini bağışlamakta zorluk çekmesinin farklı sebepleri olabilir. Çok yüksek ahlaki standartlara sahip olabilirsiniz. Bu standartlar gerçekçi olmayabilir.

Belki yapılan her hatanın cezalandırılması gerektiğine inanıyorsunuzdur. Yaptıklarınızın sonucu olarak vicdan azabı duymanız gerektiğini düşünüyorsunuzdur. Bu inançlarınızın geçerliliğini sorgulayabilirsiniz.

İlginizi çekebilir: Kişiler arası ilişkilerde affetmek


Kendini affetmek konulu söyleşi


2) Kolayca kendini affetmek

Şunuda unutmayalım. Hata yapıp bundan hiç vicdan azabı duymamak bir psikolojik hastalık belirtisidir. Psikopat olarak tanımlanan bireyler yaptıklarından pişmanlık duymazlar. Kendini affetme düzeyi arttıkça madura karşı empati duyma düzeyi azalır. Hiç pişmanlık duymayan kişinin suç işleme ihtimali artar. Hapishanelerde uygulanan terapilerde, bireye pişmanlık duygusu kazandırılmaya çalışılır.

İleride pişmanlık yaşamama isteği ile birey daha etik davranabilir. Pişmanlık duygusu bizi ileride daha iyi insan olmayada iter. Çıkardığımız derslerle ileride daha yapıcı olabiliriz.

3) Kendini affetmek – Hangi durumlarda kendimizi affetme güçlüğü yaşarız?

Sadece başkalarına yaptığımız fenalıkları değil kendimizle ilgili bir çok şeyide affetmekte güçlük çekeriz.

Aşağıda sıraladığım nedenlerin bir çoğunu okuduğunuzda insanlar bunlar için kendini nasıl suçlar diye hayrete düşebilirsiniz. Fakat klinik ortamlarda bunların örneklerine sıklıkla rastlanır.

Sevdiklerimize verdiğimiz acılar

  • Başkalarının güvenini kaybetmek birey için büyük bir kayıptır. Bu acılar ayrılıkla da sonuçlanabilir. Özellikle de etkisi kalıcı olduğunda sürekli yaptığımız hatanın sonuçlarıyla yüzleşiriz. Örneğin, ebeveynlerin çocuklarını yanlış bir evliliğe sürüklemesi.
  • Kendimize yaptığımız hataların sonuçlarıyla da ilgili olabilir. Örneğin, uyuşturucu kullanmak gibi kötü alışkanlıklar.
  • Attığımız yanlış adımların ceremesini başkalarının çekmesi. Örneğin, finansal hatalarınız ile ailenizi madden güç duruma düşürmek. Maalesef bir çok başarılı işadamı iflas ettikten sonra intihar yolunu seçer.

Kendimize verdiğimiz zararlar

  • Zamanımızı boşa geçirmiş olmak
  • Kötü alışkanlıklarımız
  • Sağlığımıza dikkat etmemek

Verdiğimiz önemli kararlar

  • Eğitim aldığımız bölüm.
  • Eş seçimimiz.

Standartlarımıza erişememek

Umduğumuz başarıları elde edememiş olmak. Çoğu zaman kendimize ulaşılması güç hedefler seçeriz.

Madur olarak kendini affetmek

  • Felaketten kurtulan kişi olmak. Başkalarının değil bizim kurtulmamız.
  • Başkaları tarafından kurtarılmak. Bizi kurtaran kişinin zarara uğraması.
  • Başkaları tarafından haksızlığa uğratılmak. Onları buna ittiğimiz gibi yanlış bir inanç. Örneğin, kumar bağımlısı eşi olan bir çok birey, ortada para bıraktığı için kendisini suçlar. Eşlerini çalarak kumar oynamaya teşvik ettiklerini düşünürler.

Olumsuz duygular, düşünceler ve arzular

  • Örneğin, arkadaşamızın eşine karşı duygular beslemek.
  • Başkalarını kıskanmak.

Çocuklarımızın hastalıkları

  • Bir çok ebeveyn çocukları kanser gibi ağır hastalıklara yakalandığında kendilerini suçlarlar. Örneğin, günahlarından dolayı cezalandırıldıklarını düşünürler.

Suçluluk duygusu belki de ölümün en yakın arkadaşıdır. – Coco Chanel

4) Kendini affetmek – Neden kendimi affetmeliyim?

Kendini affetmek, başkalarını affetmek kadar önemlidir. Bir çoğumuz başkalarından daha çok kendimizi sorumlu tutar yaşanılanlardan.

Kendini affetmek olumlu davranışları artırır.

Bu öfkeye dönüşebilir ve daha fazla kişiye zarar vermemize sebep olabilir. Bastırdığımız öfke ile başkalarını suçlayıcı olabiliriz. Bu şekilde sorumluluktan, belkide bize çok acı verebilecek olan yüzleşmeden kaçarız.

Hapishanelerde yapılan araştırmalarda kendilerinin değil, yaptıkları davranışın kötü olduğunu kabul eden mahkumların daha az suçu tekrarlamaya meyilli olduğu görülmüştür.

Pişmanlık içinde kendinizi yıpratmak yerine daha yapıcı adımlar atabilirsiniz.

Kendini affetmek ruh sağlığını olumlu yönde etkiler. 

İleride pişmanlık duyacağımız endişesi bizi hata yapmaktan alıkoyabilir. Bir ihlalde bulunduğumuzda pişmanlık duymak bizde olumlu davranış değişikliklerine sebep olabilir. Fakat, her şeyde olduğu gibi pişmanlık, öfke ve utanç duygularının aşırı olması bireyin ruh sağlığını olumsuz yönde etkiler. Kendini affetmemekle depresyon, intihar düşüncelerine sahip olmak, madde bağımlılığı ve yeme bozuklukları gibi psikolojik rahatsızlıklar arasında ilişki bulunmuştur.

İnsan kendini nasıl affeder?

Sahip olduğunuz ahlaki değerlerin farkında olun.

Pişmanlık duymamızın en büyük nedeni sahip olduğumuz ahlaki değerlerle bağdaşmaması. Ahlaki değerlerimizin farkında olursak neden başkalarıyla olan ilişkilerimize belirli bir şekilde tepki verdiğimizi fark ederiz.

Bundan sonra yaşatmayı amaçladığınız ahlaki değerlerinize uygun davranmaya çalışın. Bu şekilde davranmak kendinize olan güveninizi artırır, kendinizle gurur duymanızı sağlar ve korkularınızın önüne geçer.

Elbette insanın sahip olmak istediği kişilik özellikleri ile, sahip olması gerektiğini düşündükleri farklı olabilir.

Geçmişin geçmişte kaldığının farkında olun.

Bunun için kendimizi olduğumuz gibi kabul etmemiz gerekir. Kabullenme duygusal iyileşmeyide beraberinde getirir. Geçmişi geride bırakarak hayat defterinizde yeni bir sayfa açın. Yaşadıklarınız sizi siz yapacak olan tecrübelerinizdir. Geçmiş hatalarınız size yön gösterebilir. Fakat geçmiş pişmanlıklarınız sizi tanımlamamalılar.

Yaptıklarımızı değiştiremeyeceğimiz gerçeğiyle yüzleşmeliyiz.

Gelecekte atacağımız adımlara dikkat edebiliriz. Kızgınlık içinde vakit geçirmek yerine, kendimizi affederek iyileşmenin başlamasını sağlayabiliriz.

Geçmişe gitmeniz mümkün olsa nasıl davranırdınız?

Bu soruyu gözden geçirerek yazabilirsiniz. Geçmişte yaptıklarınızdan bir şeyler öğrendiğinizi gösterebilir size. Eğer o zaman şu anda sahip olduğunuz farkındalık, bilgi ve kabiliyetleriniz olmuş olsaydı çok daha farklı olabilirdi. Bu egzersiz size katettiğiniz mesafeleri gösterir.

Zamanında elinizden gelenin en iyisini yaptığınızın farkında olun.

O zaman şimdi sahip olduğunuz perspektife sahip değildiniz. Belkide kendinizi kurtarma içgüdüsü ile haraket ettiniz.

İlginç olan paradoks, ancak kendimi olduğu gibi kabul ettiğim zaman değişebilecek olmam. – Carl Rogers

Kendinizi olduğu gibi kabul edin.

Hatalarınıza rağmen iyi bir insan olduğunuzun farkında olun. Eksikleriniz sizi siz yapan şeylerden bazıları. Sizin eksiklik olarak gördüğünüz özellikleriniz başkalarına sizi ilginç kılıyor olabilir. Mükemmel biri değilsiniz. Sizinde hatalarınız var.

Ama aynı zamanda gelişme yolunda adım atan birisiniz. Hatalarınız gelişmenize yardım eder. Hayatta ilerleme katetmek istiyorsanız kendinizi hatalarınızla birlikte kabul etmelisiniz.

İyi bir insan olduğunuzu unutmayın.

İyi bir harekette bulunmamış olmanız sizi kötü bir insan yapmaz. Utanç ve pişmanlık duyguları ile kendinizde bir şeylerin kötü gittiği düşüncesine kapılabilirsiniz. Kötü bir davranışta bulunmak ile kötü bir insan olmak arasında fark var.

Her ne kadar pişmanlık duyduğunuz davranışın nedeni sizin için şu an mantıklı olmasa da yaptığınız zaman sizin için anlamlıydı.

En büyük pişmanlıklarınızı tespit edin.

Bir çok şeyden dolayı pişmanlık duyuyor olabilirsiniz. Bunların altında ezilmek yerine daha yapıcı olabilirsiniz. Her pişmanlık duyduğunuz davranışı hatırlamaktansa bunları kategorize edip, belirli bir kaç davranış biçiminizi saptayabilirsiniz. Teker teker her yaptığınızın arkasından yas tutmak yerine, bu davranış biçimlerini değiştirmeye yoğunlaşabilirsiniz.

Özür dileyin.

Özür dilemek hatalarınızın farkında olduğunuzu gösterir. Özür dilemek için sarfettiğiniz çabalar, ilişkiye değer verdiğinizin kanıtı olarak yorumlanabilir. Kendilerine ihlal yapılan bireylerin affetmesini kolaylaştırır özür dilemeniz. Bağışlanmak kendinizi affetmenizide kolaylaştırır.

Kendinize hata yapma payı tanıyın.

Yeni bir davranış biçimi adapte etmeye karar vermiş olabilirsiniz. Fakat bunu başarabilmek için zamana ihtiyacınız var. Öğrenmek, gelişmek ve büyümek.

Kendinize karşı şefkat ve sevgi gösterin.

Kendinize diğer yakınlarınıza gösterdiğiniz gibi sevgi ve merhametle yaklaşın. Öz-şefkat konusunu araştırabilirsiniz.

Yakınlarınızdan destek alın.

Bu süreç sizin için güç olabilir. Başkalarıyla paylaşmak korkularınızın üstüne gitmenizede yardımcı olur. Hatalı bulduğunuz davranışlarınıza karşı başkaları sizin olduğunuzdan daha anlayışlı olabilir.

Farklı bakış açısı kazandırabilir sevdikleriniz size. Pişmanlık ve utanç duyguları sizin mantıklı düşünmenizi engelliyor olabilir. Arkadaşınız kendinizi affetmeniz için sizin göremediğiniz nedenleri gösterebilir size.

Zarar vermeyen cezalandırıcı (yerine koyan) davranışlarda bulunun

Bir mağazadan giyecek çalmış birisi ihtiyacı olanlara kıyafet bağışında bulunabilir. Bu tarz davranışlar fiziksel ve psikolojik yaralar vermeyen türde cezalandırıcı davranışlar olmalı.

Psikoterapi alın

Yalnızken baş etmekte güçlük çektiğinizi görüyorsanız, psikoterapi size ihtiyacınız olan desteği sunabilir. Terapi ile kendinize karşı duyduğunuz öfke, nefret gibi duygularla daha iyi baş edebilirsiniz. Karar verme aşamasında iseniz, terapi bu süreci sizin için kolaylaştırabilir.

Kendini affetmek – Bu yazıda kullanılan kaynaklar

Aydın, F. T. (2017). Forgiveness concept in psychology: A literature review [Psikolojide affedicilik kavramı]. The Journal of Happiness & Well-Being. 5(1). 1-22.

İlginizi çekebilir: İntikam Psikolojisi

Kendini affetmek konusunda ki tecrübelerinizi paylaşabilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın.
Lütfen buraya adınızı yazın.