Psikoterapist: Telefonla görüştüğümüzden beri hayatınız nasıl gelişti?

Oldukça geniş cevap imkanı bırakan bir soru. Danışan psikoterapi seansını bir çok farklı yöne çeken cevaplar verebilir. Genel bir resim ortaya koyabilir. Empatik bir şekilde dinleme imkanı bulabilirsiniz. Bir çok terapist bu şekilde başlar seanslarına.

Psikoterapist: Bugün sizin için ne yapabiliriz?

Bu soruda açık uçlu bir soru. Aynı zamanda bireyin terapi amaçlarını ortaya çıkarabilir. Danışanın kafasında “nereye varmalıyım,” “ben ne istiyorum” soruları uyanabilir. Danışan henüz tam olarak terapiden ne istediğini bilmiyor da olabilir. Birlikte terapi amaçlarına buradan yönelebilirsiniz.

Psikoterapist: Bugün öncelikli olarak hangi soruların sorulmasını istersiniz? / Bugün benimle hangi konularda konuşmak istersiniz? 

Danışanların amaçlarını, beklentilerini ve neleri çalışmaya hazır olduklarını ortaya çıkarabilir bu soru.

Psikiyatri ortamında görüştüğüm danışanlarım oryantasyonlarını kaybetmiş olabiliyor. İlaçların etkisinde oldukça yoğun duygular altındayken bu gibi sorulardan uzak duruyorum. Daha çok kaynak odaklı ve empatik dinlemeye yöneliyorum.

Seansa gelmeyi nasıl başardınız?

Her şeye rağmen tedavi olmaya motive eden sizi nedir? 

Psikoterapist: Bugün yapacağımız görüşmenin sizin için faydalı bir yönde ilerleyebilmesi için öncelikli olarak hangi soruları sormalıyım? / Bugün burada sizce neler olmalı?

Bu soruyu genellikle daha sakin bir duygu duruma sahip danışanlarıma yöneltiyorum. Özellikle danışanım erken bir saatte geldiyse, ya da işten gelmiş yorgun görünüyorsa, henüz kafasını toparlayamamış olabiliyor. Bu sorular yavaş yavaş işe koyulalım mesajı veriyor. Genelde ilk cevapları “valla bilmiyorum” oluyor. Bu tarz soruları bir kaç seans dile getirdiğinizde danışanınıza şu mesajı vermiş olursunuz. Burada gündemi senin belirlemen gerekiyor. Lütfen biraz daha aktif ol.

Psikoterapist: Telefonda görüştüğümüzden beri….

  • hangi pozitif değişiklikler oldu hayatınızda?
  • sizi şaşırtan neler oldu?
  • sizi birazcık olsun pozitif yönde etkileyen neler oldu?
  • ailenizde pozitif yönde kimde değişmeler oldu?
  • kendiniz iyi gelmesini umarak neler denediniz?
  • en iyi geçen gününüz hangisiydi?

Bu soruların tamamı danışanı pozitif düşünmeye yönlendiren sorular. İlk etapta danışan henüz bu tarz bir soruyu cevaplamaya hazır olmayabilir. “Ne pozitifi kardeşim öldüm bittim ben…” diyebilir. Bu nedenle şu şekilde adapte edebilirsiniz bu soruyu. “Telefonda görüştüğümüzden beri en az problem yaşadığınız gün hangisiydi?” 

Çözüm odaklı bir soru ile ilk seansa başlamak alışık olmadığınız bir durum olabilir. Danışanınız belkide ilk etapta biraz olsun derdini anlatmaya ve empati görmeye ihtiyaç duyuyordur. Merak etmeyin kötü hikayeler çok geçmeden geliyor.

Psikoterapist: Bugün ayrıldığımızda nasıl bir seans geçmiş olmalı ki, yararlı bir terapi oldu diyebilesiniz?

Danışanın terapiden beklentilerini, çekincelerini ortaya koyabilen bir soru. Daha önceden terapi tecrübesi olan danışanlar çok daha belirgin cevaplar verebiliyor bu soruya. Psikoterapi ile ilgili yanlış anlamalar giderilebilir. Elbette bu şekilde sorulan bir soru terapinin sınırlarınıda ortaya koyuyor. Bir saatimiz var. Bunu nasıl güzel bir şekilde değerlendirebiliriz?

Psikoterapist: Bugünkü seansımız sonunda kendinizi daha iyi hissetmiş olsanız, ben bunu nereden anlarım?

Danışanın terapiden beklentilerini daha da somutlaştırmasına yarayabilir. İlk etapta bir çok danışanı zorlayabilir böylesi döngüsel sorular. Soruyu tekrar edebilirsiniz. Daha farklı kelimelerle zenginleştirerek görselleştirebilirsiniz.

Kimi danışanlar memnuniyetsizliklerini hemen hatta kimi zaman agresif bir şekilde belli ederler. Ama çoğu danışanımız maalesef geri bildirim vermeden bir daha terapiye gelmez. Bu nedenle baştan beklentilerini öğrenmeniz çok önemli. Siz çok verimli bir seans geçirdiğiniz düşüncesine kapılabilirsiniz. Danışanınız ise çok farklı duygular içerisinde olabilir. Tam terside elbette mümkündür.

Aile terapisi ve evlilik terapisi seanslarında soracağınız sorular döngüsel sorularla daha da çeşitlenebilir. Örneğin;

Psikoterapist: Birlikte yapacağımız terapi seansları olumlu sonuçlar verirse, aile bireylerinizden ilk önce hangisi bunu fark eder? Neleri fark eder?

Bu soru ailenin beklentilerini ortaya çıkarabilir. Aile sistemini tanımaya yöneliktir. Aynı zamanda çözüm odaklı fikirler ortaya çıkarabilir.

Danışanınız terapiye gönülsüz olarak geldiyse

Danışanın amaçları sorulurken terapiye zorlanmışta olabileceği göz önünde bulundurulmalı. Bu durumda şu gibi sorular sorabilirsiniz.

Psikoterapist: Buraya gelmeniz kimin fikriydi? / Buraya gelmenizi isteyen kişi ya da kurum bu terapiden neyin olmasını umuyor?

İlginizi çekebilir: Gönülsüz olarak terapiye katılmış danışanların işbirliğini nasıl kazanabiliriz?


İlk psikoterapi seansı en yorucu olanıdır genellikle. Bir çok danışan için bir saatlik oturum yeterli olmaz. Terapistin aklında halledilmesi gereken onlarca konu bulunur.

  • Danışana psikoterapinin ne olduğunu açıklamak.
  • Danışanı mahremiyetinin korunacağı konusunda rahatlatmak.
  • Danışanı terapiye getiren şikayetlerini dinlemek.
  • Ücret ve zaman gibi konulara açıklık getirmek. Seans iptalleri konusunda uyarmak.
  • Danışan zorunlu olarak terapiye yönlendirilmişse, işbirliğini kazanmaya çalışmak.
  • Danışanın terapiden beklentilerini öğrenmek. Danışanın ailesinin ya da zorunlu gönderen kurumun beklentileri öğrenmek…
  • Uygulanacak olan terapi çeşidine karar vermek; bireysel terapi, evlilik terapisi, aile terapisi, grup terapisi
  • Danışanın resmi evrak istekleri varsa bunları görüşmek
  • ….

Bütün bunları yerine getirirken pozitif bir ilişki bina etmek oldukça güç olabilir.

İlk seanslara nasıl başlayacağımı danışanın duygudurumu büyük ölçüde belirliyor. Her danışan hemen çözüm odaklı çalışmaya hazır olamayabiliyor. Bunun dışında sıklıkla ilk seanslarda genogram ya da aile panosu ile çalışıyorum.

İlginizi çekebilir: Maksimum etki yaratan 10 minimum müdahale

Kaynaklar

Von Schlippe, A., & Schweitzer, J. (2010). Systemische Interventionen. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın.
Lütfen buraya adınızı yazın.