Genogram nedir adlı bu yazı farklı mesleklerden olan bireylere ışık tutuyor.

Sistemik aile terapisi genellikle genogram tekniğiyle başlar. Bende hemen hemen tüm danışanlarımla genogram çiziyorum. Sizin de danışanlarınıza faydalı olmasını ümit ederek adım adım genogram çizimini ve kazanımlarımı paylaştım.

1) Genogram nedir?

Genogram farklı sembolleri kullanarak nesiller boyunca ilişkileri, önemli olayları ve aile dinamiklerini gösteren aile haritasıdır. 

Genogram aile ağacı uygulamasının daha gelişmiş bir versiyonu olarak düşünülebilir. Ailenin güçlü ve zayıf yanlarını görsel bir şekilde ortaya koyar.

Soy ağacı ve genogram arasındaki fark. Soy ağaçları sadece kuşaklar boyunca ailede var olan bireyleri gösterir. Genogram ise bireyler arasındaki ilişkileri ve bir çok diğer değerli bilgiyide paylaşır.

Nesiller boyu ailelerde bir çok değer yeni kuşaklara taşınır. Bunlar genetik özellikler, psikolojik hastalıklara yatkınlıklar kadar ailenin değerleri ve hikayelerdir.

Genogram uzmanlarına genealogist denir.

Genogram sadece ailenizde bulunan kişilerin adlarını söylemez size. Aile bireylerinin birbiriyle nasıl bir ilişkide olduğunuda gösterir.

2) Genogram nedir? – Genogramda yer alan bilgiler

  • Farklı nesiller boyunca aile bireylerinin adları (Genellikle üç nesil).
  • Genogramlarda bireyin kardeşleri, ebeveynleri, ebeveynlerinin kardeşleri ve üçüncü kuşak dedeleri olur. Ama onların çocukları olmaz. Yani amcanız olur ama amcanızın eşi ve çocukları olmaz. Böylelikle odak sağlanmış ve çok fazla amaçtan uzaklaşılmamış olur. Yinede önemli bir kuzen, yenge yada enişte varsa eklenilmesinden yanayım.
  • Olgun bir bireyle genogram çizimi yaparken ayrıca çocukları ve torunlarıda eklenir.
  • Çiftlerle genogram çizimi yapılırken her ikisinin de aileleri çizilir. İlişkileri olan kişiler yalnız geldiklerindede eşlerinin ailesininde yer alması genogramda önemli. Zira onlarla olan ilişkileri hayatlarında rol oynayacaktır.
  • Demografik bilgiler: Cinsiyet, ölüm (ölüm sebebi, yılı), gelir, yaş, meslek, yaşanılan coğrafya
    • Medeni Hali: Evlilik seçimleri, evlilik, ayrılık, boşanma, evlilik dışı ilişkiler
    • Çocuklar: Öz, üvey, evlat edinme, evlilik dışı çocuklar, düşükler
    • Göçler, taşınmalar
  • İlişkiler: Duygusal ilişkiler, yakın ilişki, sona erdirilmiş ilişki, çatışma, suistimal, ihmal, sona eren ilişkiler ve güç. Üçgen ilişkiler (çocuğun baba ve annesi arasında kalması, gelinin eşi ve kayınvalidesi arasında kalması vb.) …
  • Fonksiyonlar: Madde bağımlılıkları, fiziksel ve psikolojik hastalıklar, travma, iş, okul ve iş problemleri.
  • Karakter özellikleri, özel yetenekler, başarılar
  • Din, Dünya görüşü (Örneğin; kızların eğitimi destekleniyor mu?)

Geçmişle ilgili bilgilerimize bakarak şimdiyi anlayabiliriz. Neleri geleceğe taşımak istediğimize karar veririz. 

3) Genogram sembolleri

Genogram, genogram nedir

  • Genogram sembolleri – Cinsiyet

    • Kare →  erkek
    • Yuvarlak → Kadın
    • Soru işareti ? → Cinsiyet bilinmiyor
    • Baklava dilimi ◊ → Evcil hayvan
  • Genogram sembolleri – Evlilik

    • Evlilik gösterilirken erkekler sola kadınlar sağa çizilir.
    • Tek bir düz çizgi evliliği temsil eder. Çizginin kesik kesik olması ilişkiyi gösterir.
    • Üstü eğimli bir çizgi ile çizilmişse ayrılığı, iki eğimli çizgi boşanmayı temsil eder.
  • Genogram sembolleri – Çocuklar

    • Üçgen → Hamilelik
    • Üstü çizilmiş üçgen → Düşük, Çocuk aldırma
    • En büyük çocuk her zaman solda, en küçük çocuk sağda bulunur.
  • Genogram sembolleri – İlişkiler

    • Çift çizgi yakın ilişkiyi, üç çizgi sınırların kaybolduğu iç içe geçmiş ilişkiyi gösterir.
    • Dalgalı çizgiler negatif anlamlarda kullanılır.
    • Çizgideki kopukluk ilişkideki kopukluğu gösterir.
  • Psikolojik hastalıklar MH = Mental health Issue
    • Alkol problemi CD = Chemical Dependency Issue
    • İyileşme Sürecinde Madde Bağımlılığı/ R = In recovery from chemical dependency
  • X → Ölüm

genogram, genogram nedir

Bu sembollerin dışında doktorların kullandığı farklı genetik ve fiziksel hastalıkları tasvir eden sembollerde bulunur. Örneğin; bireyin taşıyıcı yada hastalığa yakalanmış olması gibi.

4) Genogram nasıl çizilir? – Psikoterapi’de genogram kullanımı

  1. Genogram için gerekli malzemeler

    • Sistemik aile terapisi uygulayan uzmanların ofislerinde genellikle ayaklı yazı tahtalarından bulunur. Böylelikle danışan da sürece dahil olur.
    • Yazı tahtası olmadan da büyük bir kağıt işinizi görebilir (A3 kağıdı yeterli olacaktır).
    • Tahta yada keçeli kalemler.
    • Grupla çalışırken grup üyelerinin birbirlerinden etkilenmemeleri için yeterli büyüklükte sessiz bir ortam.
  2. Genogramı danışana sunma

    • Genelde ilk seansta danışana sunulur. Danışanınız geldiğinde çok akut problemleri varsa şikayetlerini dinlemek için zaman verin. Genogram çizimini sonraki seanslara bırakabilirsiniz.
    • Danışana nasıl genogram çizildiğini öğretmeniz gerekmiyor. Onlara sorularınızı yöneltir bu sırada çiziminizi yaparsınız. Onlar ne yaptığınızı kavrarlar. Çoğunlukla danışanlar bir karışıklık yaşamazlar.
    • Grup terapisinde genogram çizimi konusuna aşağıda değindim.
  3. Genogramla terapötik çalışma

    • Terapist giderek daha çözüm odaklı ve danışanın kaynaklarını ortaya çıkaran sorulara yöneliriz. Örneğin; “bu akrabanızdan neler öğrendiniz?, onunla olan ilişki biçiminizi başka kiminle yaşadınız.”
    • Ortaya çıkan farklı ilişki biçimlerine vurgu yapılabilir.
    • Danışanın ilişkilerinde neleri değiştirmek istediği, neleri muhafaza etmek istemedikleri sorularak terapi amaçlarına yönelebilir.
  4. Bilgisayar destekli genogram nasıl çizilir?

    • Uzmanların hizmetine son yıllarda genogram çizimi için hazırlanmış olan bilgisayar programları sunulmuştur.
    • Bunların dışında internetten online olarak çizim yapılabilen sitelerde mevcut.
    • Bu programlar ile çizim yapmak daha uzun vakit alır. Daha düzenli bir çizim sağlarlar.
    • Henüz bu uygulamalardan günlük çalışmalarında düzenli olarak faydalanan bir terapist arkadaşım olmadı. Çok pratik olmadıkları kanısındayım bende. Dökuman hazırlamak gerektiğinde kullanılabilir.
    • Programlardan birine göz atmak istiyorsanız bakınız genopro.
  5. Grupla genogram nasıl çizilir? 

    • Katılımcılar öncelikle çizimi nasıl yapacaklarına dair temel bilgileri alırlar.
    • En az iki saat süren bir grup terapisinin yaklaşık ilk yarım saatinde sessizce bir köşeye çekilerek çizerler. Çizim uzun vakit gerektirir. Zira bir çok insan akrabalarını hatırlamakta güçlük çeker ve çizim süreci uzun sürer. Daha sonra grup üyelerinden birisi ortaya gelerek – yada küçük gruplar içerisinde – diğerlerine genogramını gösterir.
    • Yada siz grup içinden bir üyenin genogramını bireysel terapide olduğu gibi çizersiniz. Bu çalışmadan örnek alarak diğerleri çizimleri daha sonra yapabilirler.
    • Genogram çizimi sistemik psikoterapi eğitimi sırasında mutlaka öğrencilere uygulanır. Grup öz farkındalık eğitimleri sırasındada olabilir genogram çalışması. Terapi öğrencileri kendi ailelerini ve ilişkilerini ortaya koyan genogramlar çizerler. Diğer arkadaşlarıyla birlikte üzerinde çalışarak içgörü kazanabilirler.
    • Grup içerisinde yapılan genogram uygulamalarında öğrenciler farklı genogram örnekleriyle nasıl çalışılabileceği konusunda fikir sahibi olurlar.
    • Geri bildirimler
      • Grup üyeleri çizimlerini birbirlerine göstererek çalışırlar. Grup lideri diğer grup üyelerinden yorumlarını, kendi iç dünyalarında uyandırdıklarını yada ne gibi kaynaklar gördüklerini sorabilir.
      • Pozitif geri bildirimler esastır. Grup genogram içerisinde gördüğü çatışmaları söylemekten çekinmez. Fakat bunları odak noktası yapmaz.
  6. Genogramların saklanması

    • Terapist genogram çiziminden sonra bir kenarına tarih ve hasta kodunu not alır ve genelde bir sepette saklar. İleriki seanslarda ihtiyaç duyuldukça tekrar çıkarılıp üzerinde tartışılabilir.
    • Hastanın mahremiyetini korumak için  bir sonraki danışan odaya davet etmeden önce ortadan kaldırılır.
    • Bazı terapistler odalarında saklamak yerine danışanlarına almalarını teklif ederler. Bu şekilde danışanın evine götürerek üzerinde düşünme fırsatı bulabileceği düşünülür. Terapistin bir süre sonra tüm kağıtları da saklaması güçleşebilir.
      • Benim danışanlarım seans sonrasında genellikle çizimi ellerinde taşımak istemiyorlar. Son yıllarda bir çok danışanım akıllı telefonlarıyla resmini çekiyorlar genogramın. Bazı danışanlarım ise bir daha genogramlarını görmek istemiyorlar.

5) Genogram çizerken sorulan sorular

Genogram çizimi terapistin danışınına sorduğu sorularla şekillenir.

  • Büyük büyük dedenizi tanıma fırsatınız oldu mu?
  • Dedeniz hiç büyük dedenizden size bahsetti mi?
  • Dedenizle ilgili neler hatırlıyorsunuz?
  • Çocukluğunuz nasıldı?
  • En fazla kime benzersiniz?
  • Kardeşlerinizle olan ilişiniz nasıldı?
  • Babanız baba olarak nasıldı?
  • Ailenizde güç kimdedir?
  • Ailenizde öfke ve stresle nasıl mücadele edilir?
  • Ailenizde önemli kurallar, roller, ritüeller nelerdir?
  • Ailenizde var olan değerlerden hangilerini yeni ailenize taşımak istersiniz?
  • Kızınınız kardeşleriyle olan ilişkisi nasıldır?
  • Sizce oğlunuzu halalarına teyzelerinden daha fazla yönelten sebepler neler?
  • Kız kardeşiniz ve eşinin çocuklarıyla olan ilişkisi nasıldır?
  • En fazla kimin yanında evinizde gibi hissediyorsunuz?
  • Sizi olduğunuz gibi en çok kabul eden kimdi?
  • Aile de daha önce psikoterapi alan oldu mu? Psikoterapi almaya nasıl bakılıyor?
  • Benzer problemlerle örneğin okuldan ayrılan çocuklarla önceki kuşaklarda nasıl baş ediliyordu?
  • Kimlerle düzenli olarak görüşüyorlar?
  • Bulundukları ortamda aile, arkadaş ve diğer sosyal dayanışma grupları içindeler.

6) Genogram nedir? – Psikoterapi sürecinde faydaları

  1. Sistemi kısa sürede tanımak

    • Psikoterapist aileyi kısa sürede tanıma fırsatı bulur.
    • Danışanın geçmişini tanıyarak, danışanın sıkıntılarına daha yakından vakıf oluruz. Danışanın problemini hem tarihsel hemde durumsal arka planı içinde değerlendirmiş oluruz.
    • Ailede bulunan psikopatoloji ve fiziksel hastalıklar ortaya konur.
    • Ailede nesiller boyu devam eden değerleri, beklentileri, problemleri, baş etme yöntemlerini ve ilişki örüntülerini ortaya koyar.
    • Aile bireylerinin davranış biçimleri açıkça görülür. Danışanlar terapistin kendisini ve sosyal ilişkilerini anlamak için gösterdiği çabadan hoşnut olur.
    • Evlilik terapisi uygulamalarında yapılan çalışmalarda her iki eşinde aileleri birlikte çizilir. Aileler arasında ki kültür farklılıkları görülebilir. Bunun eşler için ne anlama geldiği tartışılabilir. Esasen sistemik yaklaşımda çiftlerin her zaman farklı kültürlerden geldiği düşünülür. Zira farklı ırk, mezhep yada coğrafyadan gelmeseler bile farklı aile kültürlerinden gelirler.
  2. Danışanın kaynaklarını ortaya çıkarmak

    • Hangi aile üyelerinin danışan için bir kaynak olabileceği konuşulur.
    • Danışan farkında olmadığı kaynakları daha bilinçli olarak görebilir.
    • Danışan bir zamanlar hazinesinde mevcut olan, fakat zamanla unuttuğu kişisel kaynaklarını hatırlayabilir.
    • Grup çalışmasında bireyin kaynaklarına işaret edilir.
    • Bu çalışmanın sonunda danışanlar aileleriyle gurur duyabilirler.
    • Peki ya danışanın sosyal ağları zayıfsa. Böyle bir tutumu sistemik terapistler olarak benimsemeyiz. Herkesin zengin bir dünyası olduğuna inanırız, her ne kadar yalnız da olsalar.
  3. İçgörü kazanmak

    • Bireyin davranışlarında, önceliklerinde, kararlarında ve bakış açısında ailesinin etkisi görülür.
    • Bir çok insan ailesinde daha önce fark etmediği şeyleri keşfedebilir. Bu keşifler heyecanlandırabilir.
    • Grup terapisi uygulamalarında kullanıldığında, grup üyeleri farklı aile sistemlerinin olabileceğini fark ederler. Kıyaslama yaparak kendi durumları için içgörü kazanabilirler.
  4. Çözüm odaklı çalışma

    • Danışanlar mevcut problemlerini çözmek için öneriler götürebilecek fikirler elde edebilirler.
    • Hayatlarında neyin tıkandığını görebilirler.
    • Grup çalışmalarında, grup üyelerinden çözüm önerileri elde edebilirler.
    • Terapide gözden geçirilmek istenen konular tespit edilebilir. Bu anlamda terapi amaçlarını belirlemede ön adım olabilir.
    • Danışanların hayatları için en doğru kararları vermelerine yardımcı olunmaya çalışılır.
    • Danışanınızı ve ilişkilerini tanıyın, anlayın, değer verin. Pozitif değişikliler yaparak iyileşmeleri için cesaretlendirin.

Problemimin kaynağını ararken, derinlerde umudumu eğitiyordum. – Paolo Freire

7) Genogramla çalışma – Somut Örnekler

  1. İlişki problemleriyle terapiye gelen çift genogramı inceler. Çiftlerden biri kendi ailesinde hiç bir çiftin, hiç bir zaman problem yaşamadığını söyler.
    • Terapist olarak ilişki problemlerinin ötesinde bir problemin olduğu hipotezini kurabilirim.
  2. İlişki problemleriyle terapiye gelen çiftin genogramı incelenirken, ailedeki tüm çiftlerin ciddi ilişki problemleri olduğunu söylerlerse;
    • İlişkilerde genellikle yaşanan zorluklarla ilgili hipotezler üretebilirim. Belkide terapi sürecindeki çift ilişki problemlerini aşma konusunda bir akrabaları arasında bir öncüdür. Ailelerinden çok farklı bir yol izleyerek ilişki problemlerinin üzerinden gelmeyi hedeflemişlerdir.
  3. Danışan hayatının belirli bir dönüm noktasındadır. Nişanlılık, düşük yapma, yas, ergenlik, emekliliğe yeni ayrılma gibi.
    • Ailede aynı yaşam evresini geçiren bireylerin bununla nasıl baş ettiklerini genogram üzerinde incelemek bireye fikir ve motivasyon verebilir.

İnsanlar psikoterapi almaya genellikle başkalarını değiştirmek için gelir. Oysaki insan ancak kendisini değiştirebilir. Psikoterapi teknikleri insana bu gerçeği hatırlatmalı. Kendilerini değiştirerek istedikleri sonucu elde edemeseler bile en azından karşılarındakinin dikkatini çekerler ve sistemi daha esnek hale getirirler. – Monica McGoldrick

8) Genogram nedir – Zayıf noktaları 

  • Sadece kan ve evlilik bağı olan bireyler ile partnerleri kapsar. Yakın arkadaşlar bunun dışında kalır. Fakat şunuda belirtmekte fayda var. Giderek farklı sembollerle aile dışında kalan fakat bizim için önemli olan kişilerede yer verilmeye başladı.
  • Geleneksel aileye vurgu yaptığına dair eleştiriler bulunur.
  • Aile bireylerinden terapi seansı sırasında var olanlarının verdiği bilgilerle ortaya konur. Bu nedenle belirli temel konularda mutabık kalınsa da farklı bakış açılarının olacağı muhakkak. Özellikle çift terapisinde bu çatışma konusu olabilir.

9) Genogram nedir – Dikkat edilmesi gereken hususlar

  • Evlilik terapisinde çiftler arası farklılıklara değil, farklılıkların üstesinden nasıl gelindiğine vurgu yapılır. Çalışılırken kültürel farkılıklar ortaya çıkar. Burada önemli olan bu farklılıkların nasıl aşıldığı ve bireylere ne gibi kaynaklar sağladığıdır.
  • Eşlerin şöyle bir çıkarıma varmalarından kaçınılmalıdır. “Evet gerçekten birbirlerinden çok çok farklı ailelerimiz var. Baştan bir araya gelmemiz bile hataydı.”
  • Grup terapisi uygulamalarında patolojiye değil kaynaklara vurgu yapılır.
  • Sistemik psikoterapi grupla olan uygulamalarda bireyler zorlanmaz, istemedikleri şeyleri paylaşmaları beklenmez ve grup içi çatışmalar minimize edilir.
  • Genogram sistemik aile terapisine ait bir psikoterapi tekniğidir. Psikanalitik yaklaşılmamalıdır. En çok karşılaştığım hata, genogramı analiz etmeye takılıp çözüm üretmeye çalışılmaması.
  • Genogram çizerken sıkça yapılan hatalar:
    • Çok az bilgi yazmak önemsiz görerek.
    • Kardeşlerin sırasını şaşırmak. Her zaman en büyük kardeş solda olur. Sağa doğru küçülerek sıralanır.
    • Çiftlerde erkek solda kadın sağda olur.

10) Peki ya danışan genogram uygulamasını istemezse

Bir çok psikoterapi eğitimi alan öğrenci bu endişeyi yaşar. Peki ya danışanım şu yada bu uygulamayı istemezse.

En çok karşılaşılan danışan tepkisi şu gibi oluyor: “Ben buraya çocuğumun okul problemleri için geldim. Siz kalkmış bana dedemi ninemi soruyorsunuz.”

Önemli olan şu. Siz bunu danışan için yararlı bir uygulama olarak görüyorsunuz. Siz genogram çalışarak kaynaklar bulmak, danışanınızı daha yakından tanımak, ona fikir verecek geçmişine yönlendirmek isteyebilirsiniz. Ama danışanda şu şekilde bir düşünce oluşabilir. Ben patronumdan bahsederken o tutmuş bana dedemi, ninemi soruyor.

Bu nedenle bazı danışanlarınıza neyi neden yaptığınızı açıklamanız gerekir. Kimi insanlar fazlaca düşünmeden yüzeysel olarak hemen tenkit yoluna giderler. Ama her tekniği yada müdahaleyi tepki göreceğiniz endişesi ile yapmaktan vazgeçersenizde terapide ilerleyemezsiniz.

Danışanınızın verdiği negatif tepkiler aslında danışanınızı tanımanıza çok yardımcı olan davranışlardır. Sizinle olan ilişkisinde takındığı tutum, başka insanlarla olan ilişkilerindede kendini gösteriyor olabilir. Bunu terapi için bir malzeme yapabilirsiniz.

11) Genogram ve güven

Bir çok danışan rahatlar tanıdıkları insanlardan bahsedince. Adlarını genogram üzerinde görmek bir nevi onlarıda terapiye davet etmek gibidir onlar için. Kendilerini daha güvende hissederler.

Kimi danışanlar yaşadıkları travmalardan dolayı hayatlarıyla ilgili bir çok bilgiyi hemen vermekten çekinirler. Bu nedenle genogram ile başlamadan önce onları terapiye getiren nedenleri dinleyerek, beklentilerini öğrenmek daha uygun olabilir.

Bu konuda terapist olarak tecrübeniz ve önsezileriniz size yol gösterici olur. Şöyle bir giriş yapabilirsiniz

Terapist: “Bana biraz sizi buraya getiren nedenlerden bahsedin. Daha sonra sizi, yakınlarınızı ve geçmişinizi tanımak için bazı sorular sorucam.”

Terapist: “Bana güvenmeniz biraz zaman alabilir. Bu nedenle lütfen benimle paylaşmaya çekindiğiniz konular varsa söyleyin.”

Terapist: “Görüyorum ki bu konuyu benimle paylaşmaya çekiniyorsunuz. Çünkü beni henüz tanımıyorsunuz. Lütfen size bir çerçeve oluşturmama izin verin, size neden bu soruyu sorduğumu açıklayayım.”

12) Türk Danışanlarımla Genogram Çalışırken Yaptığım Gözlemler

Ben Avusturya, Viyana’da sistemik aile terapisi alanında uzmanlığını yapmış bir psikoterapistim. Farklı ülkelerden gelen göçmenler, Avusturyalılar ve Gurbetçi Türklerle psikoterapi uygulamaları yapıyorum. Türk danışanlarıma has bir kaç gözlemimi paylaşmak istiyorum genogram konusunda.

  • Türk danışanlarla çalışırken eğer ilk seansta çok duygu yüklü değillerse genogramı hemen hemen her danışanımla kullandım.
  • Bir süre sonra psikoterapi tekniklerinden olan aile panosuna yönelerek ilk seanslarda kullanmaya başladım. Aile panosundan daha fazla kabul görüyor danışanlar tarafından. Zira genogram çizerken kendileri aktif değiller. Onlara sorduğum sorulara aldığım yanıtlar neticesinde kendim otomatik olarak çizmeye başlarım.
  • Bir çok danışanımın gözünde genogram danışanımı anlamakta kullandığım bir gereçtir. Onlar için aktif çaba içinde olduğumu görmek onları memnun eder. Çünkü bir çok danışan için dinleniyor ve anlaşılıyor olmak iyileştiricidir.
  • Türk danışanlarım genellikle genogramı seanstan sonra almak istemezler. Nadiren ergen danışanlarım almak ister. Ergenler ayrıca kendileride farklı çizimler boyamalar yapmak isteyebilir.
  • Normalde genogram çiziminde dayılar, amcalar, halalar, teyzeler yer alır. Fakat onların evlilikleri ve çocukları çoğunlukla yer almaz. Ama Türk aileler için genellikle önem arz eder. Fakat çok fazla dallandırmak odak noktanın kaybolmasınada sebep olur. Bu nedenle sadece önemli olanlara yer verebilirsiniz.
  • Özellikle çok çocuklu ailelerden gelen danışanlarımda mutlaka genogram yaparım. Böylelikle onların hikayelerini takip edebilirim. Bazen diğer seanslar içinde danışanım gelmeden genogramlarını asarım. Böylece anlattıklarını daha kolay takip edebilir, anlayabilirim.
  • Elbetteki danışanların genogramında finansal kaynaklarıda önemli bir yer tutuyor. Ama ne gariptirki insanlar için cinsellik konuşmak paradan bile bahsetmekten daha kolaydır. Özellikle de erkekler bayan bir terapistle bu konu hakkında konuşmak istemezler. Bayanlar konuşmak istemediklerinde ise hayatlarında ki erkeği koruma içgüdüsündedir. Para konusundan bahsederken, önemli olanın miktar olmadığını belirtmelisiniz. Maddi problemler büyük bir psikolojik sıkıntı sebebi olabilir. Önemli olan örneğin kardeşlerinden daha iyi bir durumda mı? Borçları var mı? Para idare etme konusunda nasıllar? Bu konuda ailede nasıl bir bölüşüm yapılır? Ailede yardımınıza ihtiyacınız olanlar var mı? Miras vb.

13) Genogramın psikoterapide uygulanması konusunda önerilerim

  • Uzmanlar olarak bir çok farklı dünya görüşlerine sahibiz. Bunların temelinde kendi ailemiz, kültürümüz kadar, eğitimini aldığımız terapi yöntemipsikoeğitimler ve ruh sağlığı alanında hakim olan görüşlerde etkili olur. Aile ile çalışırken bunların farkında olarak mümkün olduğunca objektif kalmamız gerekiyor.
  • Merak, mizah, kültürel ağırbaşlılık ve farkındalık çok önemli danışanlarımızı dinlerken.
  • Ergenlerle ve çocuklarla çalışırken arkadaşlarından bahsederek başlamak daha faydalı olabilir. Arkadaşlarına ilgi duyuyor olmanız genellikle hoşlarına gider.

Son olarak ….

  • Saldırgan olmayın.
  • Müdafa rolünde kalmayın.
  • Yalvarmayın.
  • Kapalı kutu olarak kalmayın.

İlginizi çekebilir: Sistemik Aile Terapisi

14) Genogram nedir – Genogramın gelişmesi

Daha önceleri genogram yerine aile diyagramı (family diagram) deniyordu. Dr. Murray Bowen 1978 yılında genogram terimini ilk olarak kullandı.

Genogramın gelişmesinde büyük rol oynayan Dr. Monica Mcgoldrick gibi terapistler Bowen Aile Terapisinden büyük ölçüde etkilenmiştir.

1980 yılında Ulusal Genetik Danışmanlık Topluluğu genogram sembollerini standardize etmeye başladı. Özellikle de farklı bilgisayar destekli genogram programları ile bazı semboller evrenselleşiyor.

15) Genogram nedir? – Genogram tekniği kimler tarafından kullanılır?

  1. Tıp uzmanları
    • Koruyucu sağlık hizmetlerinin bir parçası olabilir.
    • Genogram dört nesile kadar olan ilişkileri gösterebilir.
    • Bireyin yatkın olduğu risk altında bulunduğu fizyolojik ve psikolojik hastalıkları tespit eder.
    • Bireyin ve ailesinin sağlık geçmişini ortaya koyar.
    • Ailede bulunan genetik rahatsızlıkları ortaya çıkarır. Taşıyıcı ve hastalığa yakalanan üyeler farklı işaretler alırlar.
  2. Sosyologlar, sosyal çalışanlar
    • Danışanların problemlerini daha geniş sosyal ağlar içerisinde görmelerine yardımcı olur.
    • Aileye uygulanacak müdahaleleri planlarken yardımcı olur.
  3. Psikolog, Psikoterapist, Aile danışmanları
    • Aile bireyleri arasındaki ilişki dinamiklerini görmek
    • Ailede nesiller boyu süre gelen psikolojik hastalıkların tespiti.
    • Sistemik aile terapistleri sıklıkla uygular genogram tekniğini.
    • Özellikle madde bağımlılıklarında faydalı olur. Zira bir çok bağımlılık ailede nesiller boyu sürer.
  4. Eğitimciler
    • Öğrencilerin tarihi daha iyi öğrenmelerini sağlar. Örneğin; padişahlar, bilim adamları.

Sistemik aile terapisi teknikleri Çalıştayı – İstanbul’da 12-14 Mayıs tarihleri arasında düzenlenecek olan Pozitif Psikoloji Kongresinde olacağım. Çalıştay hakkında daha geniş bilgi için bakınız.


Genogram nedir – Kitap kaynakları

McGoldrick, Gerson ve Shellenberger. (2007). Genograms: Assessment and Intervention:  W.W. Norton

Monica McGoldrick. The Genogram Casebook. iBooks.

İlginizi çekebilir: Psikoterapi Teknikleri

Genogram nedir adlı bu yazı ile ilgili paylaşmak istedikleriniz varsa lütfen paylaşın.

1 Yorum

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın.
Lütfen buraya adınızı yazın.