FotoTerapi nedir?

FotoTerapi’de (PhotoTherapy) terapist danışanıyla birlikte farklı fotoğrafları terapötik bir görüşme için bir başlangıç noktası, adeta katalizör olarak kullanır.

FotoTerapi sürecinde hangi fotoğraflar kullanılır?

  • Başkaları tarafından çekilmiş fotoğraflar. Sanatçıların çekmiş olduğu, gazetelerden, kartpostallardan… Danışanın bu fotoğrafları algısı…
  • Danışanın özçekimleri. Seans içinde de çekilebilir.
  • Danışanın başkaları tarafından çekilen fotoğrafları
  • Danışanın çektiği ya da topladığı, sakladığı, hatırladığı fotoğraflar…
  • Biyografik fotoğraflar; aile  fotoğrafları, düğün, aile buluşmaları, mezuniyet…

İlginizi çekebilir: Psikoterapide fotoğraflarla uygulayabileceğiniz 10 pratik etkinlik

Neden psikoterapi sürecinde fotoğrafları kullanıyoruz?

Aynı fotoğrafa baktığımızı düşünelim. Hepimizin az çok farklı yorumlarda bulunacağı muhakkak. Verdiğimiz anlamlar fotoğrafçının verdiği anlamdan da farklı olabilir. Bize birilerini ya da bir şeyi hatırlatabilir gördüklerimiz. Gördüğümüzü düşündüğümüz şeylerin bir çoğu bizden gidenlerdir. İç dünyamızı yansıtırız.

  • Sözel olmayan iletişime dayanır. İnsanlarla fotoğrafları hakkında konuşurken onlara direkt olarak sorduğunuzda erişemeyeceğiniz bilgilere ulaşabiliriz. Başkalarının fotoğraflarına bakarkende olabilir bu.
  • Konuşmaya dirençli danışanlara yaratıcı bir şekilde kendilerini ifade etme imkanı verir. Resimler unutulmuş, bastırılmış bir çok hatırayı anımsatır.
  • Kolay uygulanır. Diğer sözlü olmayan sanat terapilerine (resim çizmek gibi) kıyasla uygulamak daha kolaydır. Danışanlarımız tarafından daha fazla kabul görür (dans terapi ya da rol oynamak gibi tekniklerle kıyaslanırsa).
  • Geçmiş ve gelecek çalışılabilir. Sadece nereden geldiğimizi değil, nereye gitmekte olduğumuzuda gösterebilir fotoğraflar.
  • Yoğun duygular ortaya çıkabilir. Anıları canlandırdığı için derin duygular ortaya çıkabilir. Bazı köklü değişiklikler bilişsel olarak arzu edilse de, ancak böylesi duygu değişiklikleri ile mümkün olabilir.
  • Kanıt. Fotoğraflar adeta değişimin kanıtıdır.

İlginizi çekebilir: Psikoterapide fotoğraflar: Vaka örnekleri

Fotoğraflarla terapi sürecinde nasıl çalışılır?

Bir çok terapist farklı şekillerde faydalanıyor fotoğraflardan. Ben size kendi uygulamalarımdan, meslektaşlarımdan gördüklerimden ve okuduklarımdan örnekler sunuyor olacağım.

Danışanlar fotoğraflarla olan ilişkilerinden ziyade fotoğrafları anlatma eğiliminde olurlar. Sorularla danışanı iç dünyasına ve ilişkilerine yönlendiririz.

Empatik bir şekilde dinleme, gözlemleme ve gerektiği durumlarda müdahaleler yapma temeline dayanır FotoTerapi.

FotoTerapiyi danışanlarınıza nasıl sunabilirsiniz?

Psikoterapist: Siz benim odama asmış olduğum fotoğraflara bakınca benim hakkımda birşeyler öğrenebilirsiniz. Bende aynı şekilde sizin çektiğiniz fotoğrafları gördüğümde sizi daha iyi tanıyabilirim. Fotoğraflar hakkında konuşurken aslında sizin hakkınızda konuşmuş oluruz. Fotoğraflarınızın bir analizini size veremem. Siz benim fotoğraflarım hakkında ne kadar yorum yapabilirseniz, bende o kadar ancak sizin fotoğraflarınız hakkında bir şeyler söyleyebilirim. Kendi çekmiş olduğunuz fotoğraflar bile olsa, size anlatacakları başka hikayeleri olduğunuda keşfedebiliriz birlikte. Benimle böyle bir çalışma yapmak ister misiniz?

Buna benzer bir açıklama yaptıktan sonra fotoğraflarla çalışmayı önerebilirsiniz danışanınıza. Danışanların tepki gösterdiklerine şahit olduğumu hatırlamıyorum. Bu açıklamada önemli olan, fotoğraflarını kahve falı gibi yorumlamayacak oluşunuz. Danışanlara farklı objeler arasında tercih yapmalarını istediğim zamanlarda (fotoğraflar, küçük hayvan figürleri, peluş oyuncaklar…vb.) genellikle böyle bir beklenti oluşuyor. “Şimdi bunu seçtiğim için terapistim benim hakkımda derin analizlerde bulunacak.” Böyle bir çalışmanın bir süreç olduğunun farkına varmaları gerekiyor.

Sorularınıza cevap verirken danışanınızın sesinin yumuşadığını, daha yoğun duygularla ve spontane konuştuğunun farkına varabilirsiniz. Danışanınız hafif bir trans içinde olabilir.

FotoTerapide kaçınılması gerekenler

FotoTerapi tematik algı testi değildir. Fotoğrafları terapide kullanırken amacımız psikolojik hastalık teşhisi koymak değildir. Standart bir analize izin vermezler. Zira Roschach testi gibi bir el kitabı bulunmaz fotoğrafların. İçerik olarak kabul ederiz danışanın yorumlarını. Doğruluklarını sorgulamak değildir hedefimiz.

FOTOĞRAFLARI YANLIŞ YORUMLAMAK DİYE BİR ŞEY OLAMAZ. YORUMLAYAN KİŞİ İÇİN DOĞRUDUR. 

Kimi analistler fotoğrafları tamamlanmış bir ürün olarak görürler. Psikodinamik metin analizi yapar gibi çalışırlar (Akaret, 1973; Lesy, 1976). Tıpkı çocukların çizdiği resimleri inceleyerek bilinçaltları hakkında yorumlarda bulunmak gibi. Burada konu aldığım çalışmalar başkalarının fotoğraflarını alıp onlar için analiz etmek değil. Böylesi kaynaklar oldukça geniş eğer ilginiz bu yönde ise. Danışanla birlikte fotoğrafları sonuç değil, başlangıç olarak gören çalışmalara odaklanıyorum.

Hedefimiz fotoğraflarda danışanın gizli kalmış kaynaklarını bulmak ya da daha güçlü yanlarını keşfetmekte değil. Ya da henüz konuşma yetisinin kazanılmadığı travma yaşamış olduğu yıllara ait fotoğraflara bakarak bloke olmuş hatıraları canlandırmaya da çalışmıyoruz. Bunlar elbette kötü fikirler değiller. Anlatmak istediğim sınırlayamayacağımız. Bir çok kapıyı açabilir fotoğraflar bizim için.

Profesyonel fotoğrafçı olmam gerekiyor mu psikoterapi sürecinde kullanabilmek için?

Hayır, gerektirmediği gibi dezavantaj dahi olabilir. Zira odak noktaları farklı. Sanatsal bir değerinin olmasıyla ilgilenmiyoruz fotoğrafların. Kötü çekilmiş fotoğraflarda aynı oranda faydalı olabilirler.

Elbette fotoğrafla uğraşmayı birey terapi olarak görebilir. Kendisini keşfetme sürecinden geçebilir. Ama burada amacımız bir uzman eşliğinde bu süreci tamamlamak.

FotoTerapi’nin diğer sanat terapilerinden farkı nedir?

Resim gibi sanat eserlerini daha derinden inceleme yatkınlığımız var. Sanatçının iç dünyasını daha fazla yansıttığını düşünüyoruz. Bunu nadiren fotoğrafçılar için yapıyoruz.

Sanat terapisi genelde sonuç olarak ortaya çıkan ürüne odaklanır. Fotoğraflarla çalışırken nerede, nasıl, ne zaman, kim, kimin için, neden gibi sorularıyla ilgileniyoruz.

Danışanların çizdikleri resimleri iç dünyalarının dışa yansıması, yani bir dışsallaştırma süreci olarak görürüz. Fotoğrafta ise nesneler yer yüzündedir. Fotoğrafçılığı bir içselleştirme süreci olarak görebiliriz.

Sanat konusundaki kabiliyetlerimiz yıllar içerisinde gelişir. Sanat terapisinde özellikle çocuklarla çalışırken, gelişimsel evreler önemli rol oynar. Fotoğraf çekme konusundaki kabiliyetlerimiz ise makinayı titretmeden tutabilmeyi öğrenmek dışında yıllar içerisinde pek değişmez.

İlginizi çekebilir: Genogram nasıl çizilir?, Psikoterapi’de mektupların 10 farklı kullanımı

Kaynaklar

Weiser, J. (1999). Phototherapy techniques: Exploring the secrets of personal snapshots and family albums. Vancouver, BC: PhotoTherapy Centre.

PhotoTherapy Center

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın.
Lütfen buraya adınızı yazın.